วันอาทิตย์ที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2554
วิชา Drawing กับชีวิตการทำงานจริงของวิศวกร (คนหนึ่ง)
เมื่อพูดถึงวิชาเขียนแบบทางวิศวกรรมหรือที่พวกเรามักจะพูดกันติดปากว่าวิชา
Drawing นั้น หลายคนคงจะนึกถึงวิชาที่เราต้องใช้ความสามารถเฉพาะตัวในการจินตนาการรูป
3 มิติ เพื่อเขียนเป็นภาพ 2 มิติ ในวิวต่าง ๆ แล้วเขียนลงในกระดาษ
หรืออาจเป็นการอ่านภาพ 2 มิติแล้วสามารถคิดหรือนึกภาพ 3 มิติได้
นอกจากนี้ยังต้องใช้ความสามารถด้านศิลปะซึ่งเป็นสิ่งที่ชาววิศวะฯ
อย่างพวกเราไม่ค่อยจะมีกันสักเท่าไหร่
บวกกับการทำงานที่ต้องสะอาดและเรียบร้อย (หรือที่ภาษาพูดเรียกว่า
เนี๊ยบสุดๆ) ซึ่งแทบจะหาไม่ได้เลยในหมู่ผู้ชายซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของคณะฯ
เรา ด้วยเหตุนี้เองคงทำให้น้อง ๆ หรือแม้แต่เพื่อน ๆ
ของผู้เขียนเองหลายคนไม่ชอบเรียนวิชานี้กันสักเท่าไหร่
และหลายคนถึงกับบอกว่าชีวิตนี้อย่าต้องมาเจอกับสิ่งนี้อีกเลย
ยิ่งไปกว่านั้นวิชานี้มีจำนวนหน่วยกิตเพียงแค่ 2 หน่วยกิต
ก็เลยยิ่งทำให้หลายคนไม่ค่อยให้ความสำคัญกับวิชานี้มากนัก
แต่พอเรียนจบและเริ่มทำงานเป็นวิศวกรแล้ว Drawing
กลับกลายเป็นสิ่งที่เราต้องเกี่ยวข้องและใช้งานมากที่สุดเมื่อเทียบกับความรู้พื้นฐานอื่นๆ
ที่ผู้เขียนได้เรียนมาตลอด 4 ปีในคณะวิศวกรรมศาสตร์เสียอีก
ผู้เขียนจึงถือโอกาสนี้เขียนถ่ายทอดประสบการณ์ว่าในการทำงานจริงนั้น
Drawing เกี่ยวข้องกับการทำงานของวิศวกรอย่างไรบ้าง
และความรู้ที่ได้เรียนมาตอนปี 1 และปี 2 (เฉพาะภาคเครื่องกล)
นั้นเพียงพอกับการทำงานจริงหรือไม่ อย่างไร
ก่อนอื่นต้องขอแนะนำตัวผู้เขียนก่อน
ผู้เขียนเคยเป็นนิสิตภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกล รหัส 473XXXXX21
(เทียบกับรหัสของน้องๆ ที่กำลังอ่านอยู่ ทำให้ผู้เขียนดูแก่ไปเลย)
จบการศึกษาและเข้าทำงานในบริษัทรถยนต์แห่งหนึ่งจนถึงตอนนี้ก็เป็นระยะเวลาประมาณ
1 ปีกว่าๆ แล้ว งานที่รับผิดชอบเกี่ยวข้องกับการออกแบบและพัฒนา (Research
and Development หรือที่เรียกกันสั้นๆ ว่า R&D) ชิ้นส่วนภายในรถยนต์
สำหรับงานประเภทนี้แล้ว
เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการทำงานทุกอย่างถือเป็นข้อมูลลับของบริษัท
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Drawing ของชิ้นส่วนต่างๆ
ดังนั้นสิ่งที่ห้ามทำโดยเด็ดขาดคือการนำ Drawing
ไปเผยแพร่ให้ผู้ที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับงาน
(ถึงแม้จะเป็นวิศวกรบริษัทเดียวกัน
แต่อยู่คนละแผนกและไม่ได้รับผิดชอบงานนั้นโดยตรง) หรือวาง Drawing
ทิ้งไว้ในที่สาธารณะ เพราะว่าใน Drawing
นอกจากจะเขียนบอกขนาดรูปร่างของชิ้นส่วนและการประกอบแล้ว
ในบางครั้งจะมีการระบุวิธีการผลิต ข้อควรระวังในการผลิต วิธีการประกอบ
และคุณสมบัติเฉพาะของชิ้นส่วนนั้นๆ เอาไว้ด้วย
เนื่องจากรถยนต์หนึ่งคันประกอบด้วยชิ้นส่วนจำนวนมาก
จึงนิยมเก็บไฟล์ข้อมูลของชิ้นส่วนต่างๆ ในฐาน ข้อมูลส่วนกลางในรูปของไฟล์
Drawing มากกว่าไฟล์ CAD 3 มิติ
เพราะขนาดไฟล์เล็กกว่าจึงประหยัดเนื้อที่ในฐานข้อมูล
และนำออกมาใช้งานได้สะดวกกว่า ในการศึกษาชิ้นส่วนแต่ละครั้ง
โดยมากจะนำชิ้นส่วนจริงมาศึกษาควบคู่กับการอ่าน Drawing
แต่ในบางครั้งชิ้นส่วนที่เราต้องการศึกษานั้นใช้กับรถยนต์ที่ไม่ได้ประกอบในประเทศไทย
หรือเป็นชิ้นส่วนไม่ได้ผลิตที่ประเทศไทย
ดังนั้นการศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับชิ้นส่วนที่รวดเร็วที่สุดคือการศึกษารูปร่างลักษณะชิ้นส่วนนั้นจาก
Drawing สิ่งแรกที่ต้องทำได้คือเมื่ออ่าน Drawing
แล้วจะต้องนึกภาพของชิ้นส่วนนั้นอย่างคร่าวๆ ให้ได้เสียก่อน
ถ้าเป็นภาพประกอบหรือ Assembly drawing
ก็ต้องจินตนาการให้ได้ว่าชิ้นส่วนแต่ละชิ้นประกอบกันอย่างไร
จากนั้นจึงค่อยมาศึกษาเกี่ยวกับรายละเอียดของชิ้นส่วนนั้นๆ ที่ระบุไว้ใน
Drawing อีกที มาถึงจุดนี้คงจะเริ่มสงสัยกันแล้วว่า วิชา Drawing
ที่เราเรียนมาในมหาวิทยาลัยเพียงพอต่อการทำงานหรือไม่
แน่นอนว่าถ้าเป็นการอ่าน Drawing เพื่อให้ทราบรูปร่าง ขนาดคร่าวๆ วิชา
Drawing ในปี 1 ก็เพียงพอแล้ว แต่ถ้าจะลงรายละเอียดเกี่ยวกับการผลิตนั้น
อาจจะต้องทราบวิธีการบอกค่าเผื่อขนาดในการผลิต (Fit & Tolerance)
ความเรียบของผิวชิ้นงาน (Surface roughness)
หรือสัญลักษณ์บอกวิธีการเชื่อม ซึ่งเรียนในวิชา Mechanical Drawing
ของภาคเครื่องกล ปี 2 ด้วย วิธีการบอกขนาดและสัญลักษณ์ต่างๆ ใน Drawing
ที่ผู้เขียนเคยเรียนมากับการทำงานจริงค่อนข้างจะใกล้เคียงกัน
แต่ไม่เหมือนกันซะทีเดียว
ขึ้นอยู่กับแต่ละหน่วยงานหรือองค์กรว่าจะยึดมาตรฐานไหนในการเขียน Drawing
ดังนั้นตอนที่ผู้เขียนเข้าทำงานใหม่ๆ
บริษัทจึงสอนพื้นฐานการเขียนแบบและสัญลักษณ์ที่ใช้ในการเขียนแบบของบริษัทให้เด็กใหม่ทุกคนอีกครั้งหนึ่งเพื่อให้เข้าใจตรงกัน
เพราะ Drawing ถือได้ว่าเป็นเอกสารอ้างอิงหลักที่ใช้สื่อสารระหว่างผู้ออกแบบกับผู้ผลิต
เวลาตรวจสอบว่าผู้ผลิตผลิตชิ้นส่วนได้ตามที่ต้องการหรือไม่ก็จะยึดตามรูปร่าง
ขนาดที่ระบุใน Drawing เป็นมาตรฐานนั่นเอง
ส่วนการเขียน Drawing ที่เคยเรียนมา สิ่งที่ใช้บ่อยมากคือ
การเขียนภาพด้วยมือเปล่า (Freehand sketching) เวลาที่เราไปดูโรงงานผลิต
เพราะบางครั้งโรงงานไม่อนุญาตให้บุคคลภายนอกถ่ายรูป
ดังนั้นก็เลยต้องอาศัยการวาดรูปคร่าวๆ เพื่อเก็บข้อมูลไปทำรายงาน
แต่ที่ใช้บ่อยที่สุดคือตอนที่คุยปรึกษาเรื่องงานกับหัวหน้าที่เป็นชาวต่างชาติ
ใครวาดรูปสวยและเข้าใจง่ายจะได้เปรียบมาก
ส่วนการวาดด้วยเครื่องมือเขียนแบบอย่างที่ทำงานส่งอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยก็ได้ใช้บ้างเล็กน้อย
ส่วนการวาดภาพชิ้นงาน 3 มิติด้วยโปรแกรม CAD แล้วแปลงเป็น Drawing นั้น
จะทำตอนที่มีการออกแบบชิ้นงานใหม่ หรือปรับปรุงชิ้นงานที่มีอยู่แล้ว
งานแบบนี้ถ้าเป็นชิ้นส่วนง่ายๆ พวกเราก็ทำเอง ถ้าซับซ้อนมากๆ ก็มีคนเขียน
CAD ประจำแผนกเป็นคนทำให้
แต่สุดท้ายพวกเราต้องเป็นคนกำหนดว่าจะใส่รูปในวิวไหนใน Drawing บ้าง
จะบอกขนาดหรือ Dimension อย่างไรเพื่อให้คนอ่านเข้าใจ Drawing
ได้ง่ายที่สุด อันนี้ถือว่าเป็นเรื่องที่ยากที่สุด ต่อให้เรียน Drawing
ได้เกรดเอก็ใช่ว่าจะทำได้ดีเสมอไป
เพราะต้องอาศัยประสบการณ์การทำงานมากทีเดียว
เรื่องที่เล่ามานี้เป็นเพียงแค่ประสบการณ์ของวิศวกรมือใหม่คนหนึ่งเกี่ยวกับ
การนำความรู้ที่เรียนมาจากวิชา Drawing ไปประยุกต์ใช้ในการทำงานจริง
ในความเป็นจริงงานวิศวกรรมลักษณะอื่นเช่น งานซ่อมบำรุง
งานควบคุมระบบการผลิตก็ต้องการความรู้จากวิชา Drawing
เช่นกันแต่อาจในลักษณะที่ต่างออกไป
อย่างไรก็ตามผู้เขียนขอรับรองว่าถ้าทำงานด้านวิศวกรรมแล้ว จะต้องมี
Drawing เป็นส่วนหนึ่งในการทำงานอย่างแน่นอน
ดังนั้นผู้เขียนจึงอยากจะให้น้องๆ
ทุกคนให้ความสำคัญกับวิชานี้และทำความเข้าใจวิชานี้ให้ได้มากที่สุด
ถึงแม้จะเขียน Lettering ไม่สวยงามเท่าที่ควร วาดรูปเส้นไม่ต่อเนื่อง
หรือกระดาษสกปรกจนถูกอาจารย์หักคะแนน
อย่างน้อยก็อยากให้ทุกคนสามารถจินตนาการรูปใน Drawing ให้ออก
เข้าใจความหมายของเส้นและสัญลักษณ์ต่างๆ ได้ก็เพียงพอแล้ว
ภัทรพร สันตินรนนท์
กรกฎาคม, 2552
หลักสูตร "เส้นทางพัฒนาคุณภาพชีวิตแนวพุทธ"
ครั้งที่ 1 ระหว่างวันที่ 18-20 มกราคม 2551
ครั้งที่ 2 ระหว่างวันที่ 20-22 กันยายน 2551
ความเป็นมา : ยุวพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
ได้เผยแผ่พุทธศาสนาและวิปัสสนากรรมฐานมาเป็นเวลานาน แก่ประชาชนทั่วไป
จนกระทั้งพระเดชพระคุณพระเทพเวที(ประยุทธ
ประยุตโต)ในสมัยนั้นได้ให้ข้อคิดแก่กรรมการที่บริหารสมาคมว่า
ควรจะมีการเผยแผ่ธรรมแก่ผู้บริหารหน่วยงานราชการ องค์กรเอกชน รัฐวิสาหกิจ
บ้างเพราะหากผู้บริหารเหล่านั้นเป็นผู้มีคุณธรรมก็จะทำให้องค์กร/หน่วยงานเป็นหน่วยงานที่มีคุณธรรมด้วยอีกทั้งหากผู้บริหาร
ซึ่งดำรงตำแหน่งสูงเป็นผู้ที่มีผล ให้คุณ ให้โทษแก่คนหมู่มากได้
เป็นผู้มีธรรมจะทำให้พนักงาน เจ้าหน้าที่ชั้นรองๆลงมาทุกระดับ
มีคุณภาพด้วยและหากท่านส่งเสริมการศึกษาปฏิบัติธรรมะ
ก็จะทำให้การเผยแผ่ธรรมะเป็นไปโดยสะดวก โดยแนวคิดนี้คุณปัญญา จงวัฒนา
กรรมการบริหารสมาคมในสมัยนั้น จึงได้จัดทำโครงการอบรม
"เส้นทางพัฒนาคุณภาพชีวิตแนวพุทธ" ขึ้นและได้รับความสนใจ
จากนักธุรกิจผู้บริหารองค์กร / หน่วยงานราชการ /
เอกชนระดับสูงและระดับกลางเป็นจำนวนมากมาจนทุกวันนี้
วัตถุประสงค์ 1.เพื่อให้ผู้เข้าอบรมมีความรู้ความเข้าใจในพุทธศาสนาขึ้นพื้นฐาน
ทั้งในด้านปริยัติและ(หลักการ)และปฏิบัติ(การทำจริง)
โดยเฉพาะให้มีความเข้าใจในธรรมะปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐานสี่พื้นฐาน
2. เพื่อให้ผู้เข้ารับการอบรมสามารถนำความรู้ทั้งธรรมปฏิบัติและปริยัติธรรมจากการอบรมไปใช้ในชีวิตประจำวันทั้งในชีวิตการทำงานและ
ชีวิตครอบครัว สามารถรักษาจิตใจให้สงบเย็นมั่นคง ใช้ความสามารถ สติ ปัญญา
แก้ไขปัญหาต่างๆ ในชีวิตได้ด้วยใจที่เป็นสุข
3. เพื่อเป็นพื้นฐานในการศึกษาปฏิบัติธรรมะในขึ้นสูงขึ้นต่อไป
ระยะเวลาอบรม : หลักสูตร 3 วัน ( 3 วัน 2 คืน )ความเป็นวัน ศุกร์
-อาทิตย์ เพื่อให้เหมาะกับนักธุรกิจ/ข้าราชการ
จำนวนผู้เข้าอบรม : 50 - 70 คน ต่อครั้ง
เนื้อหาหลักสูตร :หลักสูตรเป็นการสอนธรรมะในพระพุทธศาสนาด้วยการทดลองทำ
(Experimental Study) ประกอบกับการให้หลักการทางทฤษฏี (Theoretical
Study) โดยปฏิบัติธรรมใช้ระบบสติปัฎฐานสี่ ตามแนว "พอง-ยุบ"
และการกำหนดรู้อิริยาบถย่อย ในชีวิตร่วมกับการฟังธรรมบรรยาย
ที่เหมาะสมไม่ลึกในรายละเอียดมากนักเพื่อให้ผู้เข้าอบรมที่ยังไม่มีความรู้
ในพุทธศาสนาสามารถเข้าใจได้ง่ายดังรายละเอียดคือ
-1-
ธรรมปฏิบัติ : เป็นการกำหนดอิริยาบถของกายและการรับรู้การกระทบในอายตนะทั้ง
6 "เห็น , ได้ยิน ,รู้กลิ่น ,รู้รส , รู้สัมผัส , และความคิดฯลฯ"
ตามแนวสติปัฏฐานสี่ สัมปชัญญะปัพพะโดยแบ่งเป็น
การฝึกอย่างมีรูปแบบคือการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ ,
การเดินจงกรมใช้ระบบวัดมหาธาตุฯ แต่เดินระยะแรก "ขวาย่างหนอ"
"ซ้ายย่างหนอ" เท่านั้นการกลับ กลับ 4 คู่ กำหนดต้นจิต "อยาก......"
เป็นจำนวน 3 ครั้ง การนั่งสมาธิ ใช้วิธีดูหน้าท้องเคลื่อนไหว พอง-ยุบ
และดูการกระทบทางอายตนะอื่นๆด้วย การเดินจงกรม-นั่งสมาธิ
ใช้เวลาบัลลังก์และไม่เกิน 1 ชั่วโมง (30-30นาที) โดยวันแรกๆ
ใช้เวลาประมาณ (15-20 นาที) การฝึกอย่างไม่มีรูปแบบ
คือการกำหนดทั่วไปในชีวิต ตั้งแต่ตื่นนอนจนหลับไป ผู้เข้าอบรมต้อง
พยายามกำหนดเองโดยวิทยากรจะมีช่วงสอนชัดเจนในระหว่างการรับประทานอาหารเช้า
กลางวัน เย็น และการพักทานของว่าง ชา-กาแฟ
ซึ่งจะสอนการกำหนดกายใจเป็นขั้นตอน พร้อมกับให้ผู้เข้าอบรมลองทำไปด้วย
ธรรมบรรยาย : เพื่อให้ผู้เข้าอบรมซึ่งเป็นนักธุรกิจหรือผู้บริหารหน่วยงานในระดับต่างๆ
สามารถเข้าใจหลักธรรมในพุทธศาสนาได้ง่าย
เนื่องจากผู้เข้าอบรมส่วนใหญ่จะไม่คุ้นเคยกับธรรมะมากนัก
ธรรมบรรยายจึงควรเป็นหัวข้อที่ง่าย ให้หลักการ เหตุผลชัดแจน
ไม่มีคำศัพท์บาลีมากนัก
หรือถ้ามีก็ควรมีการอธิบายให้เข้าใจได้และไม่ลงลึกในรายละเอียดมากธรรมะบรรยายในหลักสูตรมีดังนี้
1. พระพุทธเจ้าสอนอะไร เป็นธรรมบรรยายหลักแสดงในวันแรกของการปฏิบัติ
2. พุทธธรรมกับการชนะทุกข์สร้างสุข เป็นธรรมบรรยายรอง แสดงในวันแรกของการปฏิบัติ
3. กฏแห่งกรรม เป็นธรรมบรรยายหลักที่สำคัญที่สุดในหลักสูตร
อธิบายถึงเหตุผลและหลักการของเหตุปัจจัยแสดงในวันที่สองของการปฏิบัติ
4. บุญกริยาวัตถุ 10 เป็นธรรมบรรยายรองแสดงในวันที่สองของการปฏิบัติ
5. ธรรมะกับการบริหารงาน เป็นธรรมบรรยายหลักแสดงในวันที่สามของการ
6. พุทธธรรมกับการดำเนินชีวิต เป็นธรรมบรรยายหลักแสดงวันที่สามของการปฏิบัติ
นอกจากนี้ยังมีการไขข้อข้องใจคือการแบ่งกลุ่มสนทนาธรรมให้ผู้เข้าอบรมมีโอกาสซักถามปัญหาการปฏิบัติธรรมกับวิทยากรได้
เวลา/วัน ในการจัดอาจปรับได้ตามความเหมาะสม
นอกจากนี้ยังมีธรรมบรรยายอื่นๆ
ที่สามารถปรับเข้าออกได้อีกในระดับธรรมบรรยายรองอาทิ - ภพภูมิ -
พลังจิตกับชีวิตที่เป็นสุข
บทคัดย่อ
ชื่อเรื่อง รายงานผลการใช้ชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ เรื่อง
ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
ผู้ศึกษา นางบุญทิวา ธรรมโม ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะชำนาญการ
โรงเรียนกาวิละวิทยาลัย
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเชียงใหม่ เขต 1
ที่ปรึกษา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ไมตรี บุญเคลือบ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1)
เพื่อสร้างและหาประสิทธิภาพของชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ เรื่อง
ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ตามเกณฑ์มาตรฐาน 80/80 2)
เพื่อศึกษาผลการใช้ชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ เรื่อง
ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และ 3)
เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อชุดกิจกรรม
ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3/1
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2550 โรงเรียนกาวิละวิทยาลัย
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเชียงใหม่เขต 1 โดยการเลือกแบบเจาะจง
(Purposive Sampling) จำนวน 30 คน
เครื่องมือที่ใช้ในในการศึกษาครั้งนี้ได้แก่
แผนการจัดการเรียนรู้หน่วยการเรียนรู้ที่ 3
ชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 6 ชุด
แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนและหลังเรียนด้วยชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์
เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระ การเรียนรู้วิทยาศาสตร์
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 2 ฉบับ ฉบับละ 30 ข้อ
และแบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการเรียนรู้ด้วยชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์
เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล
คือ ค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ค่าสถิติร้อยละ (%) ค่าเฉลี่ย ( )
ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และการทดสอบค่าที (t-test แบบ One -sample)
ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้
1. ชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
มีประสิทธิภาพสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนด (E1/E2 = 81.94/84.00)
2. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนที่เรียนรู้ด้วยชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์
เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01
3. นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการเรียนรู้ด้วยชุดกิจกรรมส่งเสริมการคิดวิเคราะห์
เรื่อง
ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.57)
การจำแนกประเภทของสิ่งมีชีวิต
สิ่งมีชีวิตในโลกนี้มีอยู่มากมายนับเป็นจำนวนล้านชนิด
และไม่มีสิ่งมีชีวิตชนิดใดที่มีลักษณะเหมือนกันทุกประการ
จึงจำเป็นที่ต้องจัดแบ่งสิ่งมีชีวิตออกเป็นหมวดหมู่
เพื่อความสะดวกที่จะนำมาศึกษา และนำมาใช้ประโยชน์ต่าง ๆ
การศึกษาเกี่ยวกับการจัดหมวดหมู่ของสิ่งมีชีวิตเรียกว่า อนุกรมวิธาน
(TAXONOMY)
หลักเกณฑ์ทั่วไปที่ใช้ใน
การพิจารณาการจัดจำแนกสิ่งมีชีวิตออกเป็น หมวดหมู่ สรุปได้ดังนี้
1. พิจารณาเปรียบเทียบลักษณะทั้งภายในและภายนอกของสิ่งมีชีวิตชนิดต่าง
ๆ ว่ามีความเหมือนหรือคล้ายกันเพียงใด
2. พิจารณาโดยอาศัยหลักการทางวิวัฒนาการที่ว่า
สิ่งมีชีวิตทั้งหลาย
ที่มาจากบรรพบุรุษร่วมกันย่อมมีความสัมพันธ์เกี่ยวโยงกันทั้งสิ้น
3. พิจารณาจากแบบแผนการเจริญของสิ่งมีชีวิตตั้งแต่แรก
โดยอาศัยหลักที่ว่าสิ่งมีชีวิตที่มีความสัมพันธ์กันมากเพียงใด
ก็ย่อมจะมีวิธีการเจริญคล้ายกันมากเพียงนั้น
4. พิจารณาถึงขบวนการทางชีวเคมี และสรีรวิทยาของสิ่งมีชีวิตว่า
มีความเกี่ยวข้องหรือคล้ายกันอย่างไร
รวมทั้งศึกษาถึงการถ่ายทอดกรรมพันธุ์
5. พิจารณาถึงพฤติกรรมความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
ตลอดจนแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์ของสิ่งมีชีวิตนั้น ๆ ด้วย
การจัดจำแนกสิ่งมีชีวิตในปัจจุบัน
ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์ได้จัดจำแนกสิ่งมีชีวิต ออกเป็น 5
อาณาจักร (Kingdom) โดยอาศัยแนวคิดของวิตเทเกอร์ (Whitaker, 1969) คือ
1. อาณาจักรโมเนรา (Kingdom Monera)
ได้แก่สิ่งมีชีวิตพวกโพรคาริโอต เช่น สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน (BLUE -
GREEN ALGAE) และแบคทีเรีย
2. อาณาจักรโพรทิสตา (Kingdom Protista) ได้แก่ สิ่งมีชีวิตพวก
ยูคาริโอต ส่วนมากเป็นเซลล์เดียว มีทั้งพวกออโตโทรฟและเฮเทอโรโทรฟ ได้แก่
สาหร่าย (ALGAE) ราเมือก (SLIME MOLD) และโพรโตซัว (PROTOZOA)
3. อาณาจักรเห็ดรา (Kingdom Fungi) ได้แก่
สิ่งมีชีวิตพวกยูคาริโอต ส่วนมากมีหลายเซลล์
เซลล์ยังไม่มีดิฟเฟอเรนติเอชัน ไม่สามารถสร้างอาหาร
ด้วยตัวเองส่วนใหญ่เป็นพวกย่อยสลายดูดอินทรีย์สาร
จากสิ่งมีชีวิตที่ไปขึ้นอยู่ สิ่งมีชีวิตในอาณาจักรนี้ได้แก่ รา
เห็ดต่างๆ
4. อาณาจักรพืช (Kingdom Plantae) ได้แก่
สิ่งมีชีวิตพวกยูคาริโอตมีหลายเซลล์
และเซลล์มีดิฟเฟอร์เรนติเอชันไปทำหน้าที่เฉพาะอย่างแบบถาวร
มีคลอโรฟิลล์จึงสามารถสังเคราะห์อาหารเองได้ สิ่งมีชีวิตในอาณาจักรนี้
ได้แก่ พืชทั้งหลาย
5. อาณาจักรสัตว์ (Kingdom Animalia) ได้แก่
สิ่งมีชีวิตพวกยูคาริโอต มีหลายเซลล์
และมีดิฟเฟอเรนติเอชันไปทำหน้าที่เฉพาะอย่างแบบถาวร
ไม่มีคลอโรฟีลล์จึงสังเคราะห์อาหารไม่ได้ ได้แก่สัตว์ทั้งหลาย
1. อาณาจักรโมเนรา
สิ่งมีชีวิตอยู่ในอาณาจักรนี้ทั้งหมดเป็นพวกโพรคาริโอต
สิ่งมีชีวิตพวกนี้พบได้ทั่วไปและดำรงชีวิตได้หลายรูปแบบ อาณาจักรโมเนรา
แบ่งออกเป็น 2 ดิวิชัน คือ
1 .ดิวิชันไซแอโนไฟตา (Division Cyanophyta) ได้แก่
สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน
2. ดิวิชันชิโซไฟตา (Division Schizophyta) ได้แก่ แบคทีเรีย
ก.สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน
เซลล์ของสาหร่ายชนิดนี้มีรงควัตถุ พวกคลอโรฟิลล์เอ แซนโทฟิลล์
ไฟโคบิลิน ได้แก่ ซี - ไฟโคไซแอนิน (C - Phycocyanin) รงควัตถุสีน้ำเงิน
และ ซี - ไฟโคอิริทริน (C - Phycoerythin) รงควัตถุสีแดง
รงควัตถุเหล่านี้กระจายอยู่ทั่วไปในไซโทพลาซึม แต่ไม่พบในพลาสติด
สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินสามารถตรึงไนโตรเจนได้
ปัจจุบันจึงนิยมปล่อยให้สาหร่ายชนิดนี้เจริญในนาข้าว
เพื่อเป็นการเพิ่มปุ๋ยไนโตรเจนตามธรรมชาติ
สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินมีลักษณะสำคัญ 3 ประการ คือ
1. การเรียงตัวของเซลล์ อาจเป็นเซลล์เดียว , กลุ่ม หรือ
เซลล์ต่อกันเป็นสาย มักมีเมือกหุ้ม
2. วิธีการสืบพันธุ์ ปกติจะสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ
3. การสร้างเซลล์พิเศษขึ้นในสาย ได้แก่ เอกโซสปอร์ (EXOSPORE)
อะคินีต (AKINETE) เฮเทอโรซีสต์ (HETEROCYST) และเดดเซลล์ (DEAD CELL)
ซึ่งมีการสร้างแตกต่างกันบางชนิด เช่น อะคินีท
สามารถทนทานต่อสภาวะไม่เหมาะกับการเจริญได้ เพราะมีผนังหนา และมีอาหาร
สะสมอยู่ในเซลล์มาก เฮเทอโรซีสต์ ทำหน้าที่ตรึงไนโตรเจนได้
ข. แบคทีเรีย
แบคทีเรียมีผนังเซลล์ประกอบด้วยคาร์โบไฮเดรต และกรดอะมิโน
บางชนิดสามารถสังเคราะห์แสงได้อาศัยแบคทีริโอคลอโรฟิลล์
ซึ่งมีหน้าที่เหมือนคลอโรฟิลล์ของพืช
แต่มีโครงสร้างทางเคมีและกระบวนการสังเคราะห์อาหารต่างจากพืช
การจัดจำแนกแบคทีเรียในปัจจุบัน พิจารณาจากหลักเกณฑ์ต่อไปนี้
1. ชนิดของพลังงานที่แบคทีเรียใช้ ซึ่งแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม
ก. แบคทีเรียที่ใช้พลังงานแสง
ข. แบคทีเรียที่ใช้พลังงานที่ได้จากปฏิกิริยาเคมี
2. วิธีการเคลื่อนที่ บางกลุ่มไม่เคลื่อนที่
บางกลุ่มเคลื่อนที่ โดยการลื่นไถล บางกลุ่มเคลื่อนที่โดยใช้แฟลเจลลัม
3. รูปร่าง แบ่งได้ 3 แบบ
ก. รูปร่างแบบแท่ง ได้แก่ พวกบาซิลลัส (BACILLUS)
ข. รูปร่างแบบกลมหรือรี ได้แก่ ค็อกคัส (COCCUS)
ค. รูปร่างแบบแท่งแต่โค้งงอ มี 3 ประการ
- พวกที่โค้งงอและเซลล์จะคงรูปไม่เปลี่ยนแปลง (SPIRILLUM)
- พวกที่โค้งงอแต่เซลล์ยืดหยุ่นได้ไม่คงรูปแบบเดิม (SPIROCHETE)
- และพวกที่โค้งคล้ายจุดลูกน้ำ (COMMA)
4. การเรียงตัวของเซลล์แบคทีเรีย
ก. การเรียงเซลล์ต่อกันเป็นสาย ได้แก่ SPHAEROTILUS
ข. การเรียงเซลล์ของพวก ค็อกคัส บางชนิดมีแบบแผนแน่นอน
พอที่ใช้เป็นลักษณะประจำจีนัสได้ เช่น อยู่เป็นเซลล์เดี่ยว ได้แก่
MICROCOCCUS , เซลล์เรียงกันเป็นคู่ ได้แก่ DIPLOCOCCUS ,
เซลล์เรียงต่อกันเป็นสาย ได้แก่ STREPTOCOCCUS , เซลล์เรียงเป็นกลุ่มของ
8 ได้แก่ SARCINA เซลล์เรียงกันเป็นกลุ่ม
รูปร่างไม่แน่นอนและจำนวนเซลล์ไม่จำกัด ได้แก่ STAPHYLOCOCCUS
5. ลักษณะการติดสีแกรม (GRAM STAIN) คริสเตียนแกรม (CHRISTIAN
GRAM) พบว่าเมื่อยอมสีเซลล์แบคทีเรีย แบคทีเรียบางพวกติดสีม่วงน้ำเงิน
เรียกว่า พวกแกรมบวก บางชนิดติดสีแดง เรียกว่า แกรมลบ พวกค็อกคัสส่วนใหญ่
เป็นแกรมบวก พวกรูปร่างแบบแท่งส่วนใหญ่เป็นแกรมลบ
6. ความต้องการออกซิเจนเพื่อการเจริญ บางชนิดต้องการออกซิเจน
บางชนิดไม่ต้องการ
7. การสร้างเอนโดสปอร์ เมื่อแบคทีเรียอยู่ในสภาพแวดล้อม
ไม่เหมาะสมสามารถสร้าง เอนโดสปอร์ (ENDOSPORE)
ขึ้นภายในเซลล์เอนโดสปอร์ของแบคทีเรียจึงไม่ได้ช่วยในการขยายพันธุ์
แต่สร้างขึ้นเพื่อให้ทนต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมเท่านั้น
2. อาณาจักรโพรทิสตา
เป็นพวกยูคาริโอต มีโครงสร้างเป็นเซลล์เดียวหรือหลายเซลล์
ซึ่งดำรงชีวิตแบบออโตโทรฟ หรือ เฮเทอโรโทรฟ
การจัดจำแนกโปรติสต์ แบ่งได้ 3 กลุ่ม คือ
1.สาหร่าย
2.ราเมือก
3.โพรโทซัว
ก. สาหร่าย ส่วนมากสาหร่ายสังเคราะห์อาหารเองได้
ภายในเซลล์นอกจากมีรงควัตถุคลอโรฟิลล์เอ แล้วยังมีรงควัตถุอื่น ๆ
ซึ่งรวมอยู่ในพลาสติด
สาหร่ายมีลักษณะแตกต่างจากพืชที่สำคัญ 2 ประการ
1.โครงสร้างที่ทำหน้าที่สร้างเซลล์สืบพันธุ์ ยังคงเป็นเซลล์เดี่ยว
2.หลังจากปฏิสนธิแล้ว ไซโกตของสาหร่ายทุกชนิดจะเจริญต่อไป
โดยไม่มีระยะที่เป็นเอมบริโอหลายเซลล์ เหมือนพืชชั้นสูง
สาหร่ายจำแนกออกเป็น 7 ดิวิชัน โดยอาศัยหลักเกณฑ์ ดังนี้
1. ชนิดของรงควัตถุ
2. ชนิดอาหารที่เก็บสะสมไว้ในภายในเซลล์
3. ส่วนประกอบทางเคมีของผนังเซลล์
4. ลักษณะและตำแหน่งของแฟลเจลลัม
5. วิธีการสืบพันธุ์
ดิวิชันคลอโรไฟตา (CHLOROPHYTA)
สาหร่ายสีเขียวเป็นดิวิชันที่ใหญ่ที่สุด พบทั้งในน้ำจืด น้ำทะเล น้ำกร่อย
และที่ชื้นแฉะบางชนิดเป็นอิสระลอยอยู่ตามผิวน้ำ
ซึ่งถ้ามีจำนวนมากพอจะทำให้เกิดปรากฏการที่เรียกว่า วอเตอร์บลูม (WATER
BLOOM) ขึ้นได้ สาหร่ายสีเขียวนับว่ามีความสำคัญมาก
และได้ชื่อว่าเป็นผู้ผลิตสำหรับสิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่อยู่ในน้ำ
ปัจจุบันได้มีการสังเคราะห์โปรตีนจากสาหร่ายเซล์เดียวหลายชนิดเช่น
SCENEDESMUS และ CHLORELLA ซึ่งมีประโยชน์ต่อมนุษย์ทั้งโดยตรงและทางอ้อม
รูปร่างและขนาดของสาหร่าย บางชนิดมีขนาดเล็กและเป็นเซลล์เดี่ยว
ได้แก่ คลอเรลลา บางชนิดมีขนาดใหญ่และมีโครงสร้างซับซ้อน ได้แก่ โคเดียม
(CODIUM) พวกที่มีโครงสร้างเป็นเซลล์เดี่ยวมีการเจริญขั้นต่ำสุด
และจะมีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างของเซลล์ไปสู่ความซับซ้อนมากขึ้นตามลำดับ
ดิวิชันยูกลีโนไฟตา (DIVISION EUGLENOPHYTA)
พบในน้ำจืดมากกว่าในน้ำเค็ม แบ่งเป็น 2 พวก คือ พวกสังเคราะห์อาหารเองได้
และพวกที่สังเคราะห์อาหารเองไม่ได้
รูปร่าง เป็นเซลล์เดี่ยวค่อนข้างยาว
เคลื่อนที่ได้โดยใช้แฟลเจลลัม มีลักษณะที่คล้ายสัตว์
คือไม่มีผนังเซลล์ที่เป็นสารประกอบ พวกเซลล์ลูโลส
ทำให้รูปร่างไม่คงที่ในขณะที่เคลื่อนที่ ได้แก่ ยูกลีนา และฟาคัส
(PHACUS) ถึงแม้จะเป็นพวกสร้างอาหารเองได้
แต่ก็สามารถกินอาหารสำเร็จรูปได้
ยูกลีนอยด์มีวิธีการสืบพันธุ์เฉพาะแบบไม่อาศัยเพศเท่านั้น
เป็นการแบ่งเซลล์ตามความยาวและเกิดขึ้นในขณะที่เซลล์เคลื่อนที่
ดิวิชันแคโรไฟตา (DIVISION CHAROPHYTA) เช่น CHARA และ NITELLA
มีลักษณะแตกต่างจากสาหร่ายน้ำจืดชนิดอื่น ๆ คือ
มีลักษณะบางอย่างคล้ายพืชชั้นสูงมาก เช่น มีส่วนที่ทำหน้าที่คล้ายลำต้น
มองเห็นข้อและปล้องชัดเจน ตามผนังเซลล์ของสาหร่าย
มีสารประกอบพวกเซลล์ลูโลส และมีพวกแคลเซียมคาร์บอเนตสะสมอยู่มาก
จึงทำให้มีลักษณะแข็งและหยาบสามารถคงสภาพอยู่ได้นาน เมื่อสาหร่ายตายลง
ซากเหลือที่พบส่วนมาก คือ โอโอโกเนียม (OOGONIUM)
ซึ่งเป็นเซลล์สืบพันธุ์ของเพศเมีย ลักษณะที่คล้ายพืชชั้นสูงมาก
และแตกต่างจากสาหร่ายทุกชนิด คือ
มีส่วนประกอบของกลุ่มเซลล์ที่เป็นหมันห่อหุ้ม แอนเทอริเดียม
และโอโอโกเนียม
ดิวิชันฟีโอไฟตา (DIVISION PHAEOPHYTA) สาหร่ายสีน้ำตาล
มีรงควัตถุชนิดที่ทำให้เกิดสีน้ำตาล คือ ฟิวโคแซนทิน (FUCOXANTHIN)
ผนังเซลล์มีสารประกอบกรด แอลจินิก (ALGINIC ACID) สะสมอยู่มาก
ขนาดของสาหร่ายสีน้ำตาลแตกต่างกันมาก พวกที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ได้แก่
ไจแอนด์เคลพ์ (GIANT KELP) สาหร่ายสีน้ำตาลที่พบมากที่สุด ได้แก่
SARGASSUM และ PADINA และ DICTYOTA
สาหร่ายสีน้ำตาลมีประโยชน์ในทางเศรษฐกิจ
นอกจากใช้เป็นอาหารแล้วพวกเคลพ์ซึ่งมีกรดแอลจินิก
สามารถนำมาสกัดเอากรดนี้ออกมาใช้ประโยชน์ ในการ
อุตสาหกรรมหลายอย่างในรูปสารประกอบแอลจิน (ALGIN) เช่น การทำสี ทำยา
ทำขนมหวานบางชนิด เพราะแอลจินมีลักษณะเหนียว
และมีสมบัติพิเศษช่วยไม่ให้สารตกตะกอนได้ง่ายช่วยไม่ให้น้ำแข็งตัวเมื่อถูกความเย็นจัด
สาหร่ายสีน้ำตาลยังสามารถ นำมาใช้เป็นปุ๋ยธรรมชาติได้
ดิวิชันคริสโซไฟตา (DIVISION CHRYSOPHYTA) เป็นสาหร่าย
ที่มีรงควัตถุฟิวโคแซนทินเหมือนสาหร่ายสีน้ำตาล แต่มีสัดส่วนน้อยกว่า
นอกจากนี้ยังมีรงควัตถุลูเทอินอยู่ด้วย แบ่งเป็น 3 พวก คือ
สาหร่ายสีเขียวแกมเหลือง (YELLOW - GREEN ALGAE) สีน้ำตาลแกมเหลือง
(GOLDEN - BROWN ALGAE) และไดอะตอม (DIATOM) ซึ่งมีมากที่สุด
เซลล์ของไดอะตอมส่วนใหญ่เป็นเซลล์เดี่ยวอยู่เป็นอิสระตามผิวน้ำ
พบทั้งในน้ำจืดและน้ำเค็ม
จึงนับว่ามีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในน้ำ
ผนังเซลล์ของไดอะตอมเป็นสารพวกซิลิคอน
ช่วยให้ผนังเซลล์แข็งและคงรูปไม่สลายตัวได้ง่าย เมื่อเซลล์ตาย
ซากของไดอะตอมจึงทับถมอยู่มาก และเป็นเวลานานนับเป็นพัน ๆ ปีในท้องทะเล
และเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาตามธรรมชาติเกิดขึ้น
ซากของไดอะตอมที่ทับถมอยู่เป็นเวลานานนี้จะกลายเป็นส่วนของพื้นดินเรียกว่า
ไดอะตอมเอเชียสเอิร์ท (DIATOMACEOUS EARTH)
เป็นแหล่งรวมของแร่ธาตุและน้ำมัน
ซึ่งนับว่ามีประโยชน์และมีความสำคัญทางเศรษฐกิจมาก ประโยชน์ที่ได้รับ
ส่วนใหญ่นำมาใช้ในอุตสาหกรรมการทำยาขัดต่าง ๆ เช่น ยาขัดเครื่องเงิน
ทองเหลือง ยาสีฟัน ใช้ในการฟอกสี เป็นฉนวนและเป็นตัวช่วยกรอง
ดิวิชันไพร์โรไฟตา (DIVISION PYRROPHYTA)
สาหร่ายสีเปลวไฟเป็นสาหร่ายเซลล์เดียวที่มีแฟลเจลลา 2 อัน
โดยมีกัลเลตใกล้ฐานแฟลเจลลา เช่น คริพโตโมแนส (CRYPTOMONAS) และชิโลโมแนส
(CHILOMONAS)
ดิวิชันโรโดไฟตา (DIVISION RHODOPHYTA) สาหร่ายสีแดง
มีทั้งเซลล์เดียวและหลายเซลล์
ส่วนมากอยู่ในน้ำเค็มและอยู่น้ำลึกมากกว่าสาหร่ายสีน้ำตาล
สาหร่ายมีประโยชน์ทางการค้าด้วย เช่น กีลิเดียม (GELIDIUM)
ใช้สกัดเพกตินเพื่อทำวุ้นผง ใช้เตรียมอาหารเลี้ยงจุลินทรีย์ และทำขนม
นอกจากนี้พวกพอร์ไฟรา (PORPHYRA) โรไดมีเนีย (RHODYMENIA) และคอนดรัส
คริพตัส (CHONDRUS-CRIPTUS) ยังใช้เป็นอาหารอีกด้วย
ข. ราเมือก
ดิวิชันมิกโซไฟตา (DIVISION MYXOPHYTA)
ราเมือกเป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว รูปร่างคล้ายอะมีบา ไม่มีผนังเซลล์
ราเมือกมีทั้งเป็นปรสิตของไม้ดอก
และหากินเป็นอิสระในบริเวณป่าที่ชื้นอาศัยอยู่ตามใบไม้ร่วง ขอนไม้ผุ
ราเมือกสืบพันธุ์โดยการรวมกลุ่มตรงกลางเพื่อสร้างอับสปอร์
เมื่อสิ่งแวดล้อมไม่เหมาะสม เมื่อสิ่งแวดล้อมเหมาะสม
สปอร์ภายในอับสปอร์จะเจริญเป็นราเมือกที่มีลักษณะคล้ายอมีบาต่อไป
ค. โพรโทซัว มีทั้งในน้ำจืด น้ำเค็ม ดิน
และในร่างกายของสิ่งมีชีวิตอื่น หากินเป็นอิสระและเป็นปรสิต
ส่วนมากเป็นเฮเทอโรโทรพ
พวกโพรโทซัวจัดอยู่ในไฟลัมโพรโทซัว แบ่งออกได้ 4 ซับไฟลัม ดังนี้
1. ซับไฟลัมซาร์โคมาสติโกฟอรา (SARCOMASTIGOPHORA)
พวกนี้มีขาเทียมหรือแฟลเจลลา ใช้ในการเคลื่อนที่ ไม่มีสปอร์ ได้แก่
อะมีบา ยูกลีนา วอลวอกซ์ ทริพปาโนโซมา
2. ซับไฟลัมสปอโรซัว (SPOROZOA) ไม่มีซิเลียและแฟลเจลลา
เป็นปรสิตภายในของสัตว์ทั้งหมด เช่น พลาสโมเดียม (PLASMODIUM)
ทำให้เกิดโรคไข้จับสั่น ซาร์โคซีสตีส (SARCOCYSTIS) ในกล้ามเนื้อ
โมโนซีสตีส (MONOCYSTIS) ในอสุจิของไส้เดือนดิน
3. ซับไฟลัมนิโคสปอรา (CNICOSPORA)
ไม่มีซิเลียและแฟลเจลลาส่วนมากเป็นปรสิตในปลา ได้แก่ มิกโซสปอร์ริเดีย
(MYXOSPORIDIA) ในสัตว์มีกระดูกสันหลังและไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น
ไมโครสปอริเดีย (MICROSPORIDIA)
4. ซับไฟลัมซิลิโอฟอรา (CILIOPHORA) หรือซิเลียตา (CILIATA)
มีซิเลียบางระยะหรือทุกระยะ พบทั้งในน้ำจืดน้ำเค็ม เช่น พารามีเซียม
(PARAMECIUM) วอร์ติเซลล์ลา (VORTICELLA) ไดโพลดิเนียม (DIPLODINIUM)
3. อาณาจักรเห็ด รา
ดิวิชันไฟโคไฟตา (DIVISION PHYCOPHYTA) เห็ด รา ที่แท้จริง
เห็ด (MUSHROOM) และรา (MOLD) เห็ด และราเหมือนกันตรงที่ต่างก็มีเส้นใย
(HYPHA) เหมือนกัน แต่ต่างกันที่เส้นใยของเห็ด มีการรวมกันเป็นกลุ่มก้อน
ที่เรียกดอกเห็ดและมีรูปร่างต่าง ๆ กัน
ส่วนเส้นใยของราไม่มีการรวมกลุ่มกัน แบ่งออกได้ 4 คลาส ได้แก่
- คลาสไฟโคไมซีตีส (PHYCOMYCETES) : - ราขนมปัง
- คลาสแอสโคไมซีตีส (ASCOMYCETES) : - เพนนิซิลเลียม , เห็ดโคน
- คลาสเบซิดิโอไมซีตีส (BASIDIOMYCETES) : - เห็ดฟาง , เห็ดต่าง ๆ
- คลาสดิวเตอโรไมซีตีส (DEUTEROMYCETES) ; - กลาก , เกลื้อน ,
โรคเท้าเปื่อย
นอกจากนี้ ยังมีราบางชนิด อยู่รวมกับสาหร่ายแบบภาวะเกื้อกูลกัน
เรียกว่า ไลเคนส์ ไลเคนส์มีทั้งหมด 3 แบบ ได้แก่ ลักษณะเป็นแผ่น
คล้ายใบไม้ และลักษณะคล้ายกิ่งไม้
4. อาณาจักรเมตาไฟตา
พืชในอาณาจักรนี้ มีการสืบพันธุ์แบบสลับคือ
มีการสืบพันธุ์ทั้งมีเพศ และไม่มีเพศ พืชในอาณาจักรนี้ แบ่งได้เป็น 2
ดิวิชัน ได้แก่
- ดิวิชัน ไบรออฟไฟตา (BRYOPHYTA) : - มอส
- ดิวิชัน ทราคีโอไฟตา (TRACHEOPHYTA) เป็นพืชที่มีท่อลำเลียง
1. ดิวิชันไบรออฟไฟตา (BRYOPHYTA)
พืชพวกนี้ชอบอยู่ในที่ร่มชื้นและที่ซึ่งมีน้ำฝนช่วยในการเคลื่อนที่ของอสุจิ
ตัวอย่างได้แก่ มอส ลิเวอร์เวิร์ธ , ฮอนเวิร์ธ
2. ดิวิชันทราคีโอไฟตา (TRACHEOPHYTA) แบ่งออกได้เป็น 4 ซับดิวิชันได้แก่
1. ซับดิวิชัน ซิลอพซิดา (PSILOPSIDA) : - พญาไร้ใบ
2. ซับดิวิชัน ไลคอพซิดา (LYCOPSIDA) : - หญ้ารังไก่ , ตีนตุ๊กแก
3. ซับดิวิชัน สพีนอพซิดา (SPHENOPSIDA) หญ้าถอดปล้อง
4. ซับดิวิชัน เทอรอพซิดา (PTEROPSIDA) แบ่งออกเป็น 3 คลาสได้แก่
4.1 คลาสฟิลิซินี (FILICINAE) ได้แก่ ผักแว่น เฟิร์นต่าง ๆ
4.2 คลาสจิมโนสเปอร์มี (GYMNOSPERMAE)
เป็นพืชมีเมล็ดแต่ไม่มีดอก อวัยวะสืบพันธุ์อยู่ในโคน (CONE) ได้แก่พวกสน
ปรง แป๊ะก๊วย
รูปที่ 9.1 เปรียบเทียบลักษณะภายในของลำต้นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว (ข้าวโพด)
กับพืชใบเลี้ยงคู่ (ทานตะวัน)
(จากเชาว์ ชิโนรักษ์ และ พรรณี ชิโนรักษ์ .2528.ชีววิทยา " )
รูปที่ 9.2 แสดงข้อแตกต่างของโครงสร้างพืชใบเลี้ยงเดี่ยวและพืชใบเลี้ยงคู่
(John W. kimball , Biology.1983.p.801)
4.3 คลาสแองจิโอสเปอร์มี (ANGIOSPERMAE) ได้แก่พวกไม้ดอกต่าง ๆ
มีทั้งเมล็ดและดอก เมล็ดเกิดที่ดอกภายในผล แบ่งออกได้เป็น 2 ซับคลาส
ได้แก่
1. ซับคลาสโมโนโค ทีลิโดนี (MONOCOTYLEDONAE) พวกพืชใบเลี้ยงเดี่ยว
2. ซับคลาสไดโค ทีลิโดนี (DICOTYLIDONAE) เป็นพวกพืชใบเลี้ยงคู่
พืชใบเลี้ยงคู่และพืชใบเลี้ยงเดี่ยว มีข้อแตกต่าง สรุปได้ดังนี้
พืชใบเลี้ยงคู่ พืชใบเลี้ยงเดี่ยว
1. มีใบเลี้ยงสองใบ 1. มีใบเลี้ยงใบเดียว
2. เส้นใบเป็นร่างแห 2. เส้นใบเรียงแบบขนาน
3. มีระบบรากแก้ว 3. มีระบบรากฝอย
4. กลุ่มเนื้อเยื่อลำเลียงในลำต้นเรียงเป็นวงรอบลำต้น 4.
กลุ่มเนื้อเยื่อลำเลียงในลำต้น กระจัดกระจายไม่เป็นระเบียบ
5. มีแคมเบียม และมีการเจริญทางข้าง 5. ส่วนใหญ่ไม่มีแคมเบียม
และไม่มีการเจริญด้านข้าง
6. ส่วนประกอบของดอก (เช่น กลีบดอก กลีบเลี้ยง เกสรตัวผู้) มีจำนวนเป็น 4
- 5 หรือทวีคูณของ 4 - 5 6. ส่วนประกอบของดอกมีจำนวนเป็น 3 หรือทวีคูณของ
3
ตารางสรุปข้อแตกต่างระหว่างจิมโนสเปิร์มและแองจิโอสเปิร์ม
จิมโนสเปิร์ม แองจิโอสเปิร์ม
1. ดอก ไม่มี มีแต่สตรอบิลัส มีดอกซึ่งวิวัฒนาการไปมากกว่าสตรอบิลัส
2. เมล็ด ไม่มีรังไข่ห่อหุ้ม มีรังไข่ห่อหุ้ม
3. การปฏิสนธิ เกิดเพียงครั้งเดียว เกิดปฏิสนธิซ้อน
4. ความยาวของพอลเลนทูบ พอลเลนทูบสั้น เพราะละอองเกสรตัวผู้
ตกใกล้ช่องไมโครไพต์ ของโอวุลมีขนาดเล็ก พอลเลนทูบยาว
เพราะจะต้องเจริญผ่านสไตส์เ ข้าไปหาไมโครไพต์
5. การถ่ายละอองเกสร อาศัยลมเป็นปัจจัยสำคัญเพียงอย่างเดียว อาศัยปัจจัยหลายอย่าง
เช่น นก แมลง ลม คน น้ำ เป็นต้น
6. แกมีโตไฟต์ มีขนาดเล็ก ลดรูปลงมากกว่า จิมโนสเปิร์ม
คือไมโครแกมีโตไฟต์ มีเพียง 3 นิวเคียสและเมกะแกมีโตไฟต์มีเพียง 8
นิวเคลียส
7. เนื้อเยื่อไซเลม มีเซลล์เทรคีตอย่างเดียว มีทั้งเทรคีตและเวสเซลล์
รูปที่ 9.3 ตัวอย่างสาหร่ายสีเขียวบางชนิด
(John W.Kimball,Biology.1983.P.781.)
รูปที่ 9.4 แสดงวัฎจักรชีวิตของพืช พวกสน
(Claude A. Villee, Biology.1972.P.235)
รูปที่ 9.5 วัฎจักรชีวิตของ Obelia กลุ่มของ Obelia
จะแตกหน่อเป็นรูปเมดูสา 2 ชนิด
ชนิดที่หนึ่งจะสร้างอสุจิอีกชนิดจะสร้างไข่ลงในการปฏิสนธิเกิดขึ้นนอกตัวโดยผสมกันในน้ำ
ไซโกตจะพัฒนาเป็น บลาสทูลา (Blastula) แล้วค่อย ๆ
เป็นตัวอ่อนพลานูลาว่ายน้ำเป็นอิสระ แล้วจะยึดเกาะกับผิวที่แข็ง
และพัฒนาเป็นกลุ่มต่อไป
5.อาณาจักรเมทาซัว
สิ่งมีชีวิตในอาณาจักรนี้มีเยื่อหุ้มเซลล์จริง ๆ
มีไมโทคอนเดรีย ไม่มีพลาสติดและรงควัตถุที่ใช้ในการสังเคราะห์แสง
รวมทั้งผนังเซลล์ อาณาจักรนี้เป็นสัตว์ทั้งหมด แบ่งได้เป็น 12 ไฟลัม
ดังนี้
1. ไฟลัมพอริเฟอรา (PORIFERA) ฟองน้ำ มีช่องว่างกลางตัวเปิดออก
สู่ภายนอก เนื้อเยื่อไม่รวมกลุ่ม เป็นสัตว์น้ำทั้งหมด เกาะอยู่กับพื้น
2. ไฟลัมซีเลนเทอราตา (COELENTERATA) มีเทนทาเคิล (TENTACLE)
รอบ ๆปากช่องเปิดมีทางเดียวเรียก แกสโทรวาสคิวลาร์ (GASTROVASCULAR
CAVITY) เป็นช่องว่างกลางลำตัวของสัตว์ เช่น ไฮดรา
ช่องนี้ทำหน้าที่เป็นหลอดอาหารและทางลำเลียงสารต่าง ๆ ด้วย
นอกจากนี้ยังมีโพลิพ (POLYP)
ซึ่งเป็นระยะที่เคลื่อนที่ไม่ได้ของสัตว์ในไฟลัมนี้ และระยะเมดูซา
(MEDUSA) ซึ่งไม่มีก้าน และเคลื่อนที่ได้โดยการว่ายน้ำ ทั้ง 2
ระยะมีเทนทาเคิล ซึ่งมีนีมาโทซีส (NEMATOCYST) มีลักษณะเป็นกระเปาะ
ภายในมีเข็มพิษ ใช้ในการล่าเหยื่อ และป้องกันตัว
2.1 คลาสไฮโดรซัว (HYDROZOA) ได้แก่ ไฮดรา โอบีเลีย
2.2 คลาสสไคโฟซัว (SCYPHOZOA) ได้แก่ แมงกะพรุน
2.3 คลาสแอนโธซัว (ANTHOZOA) ได้แก่ ดอกไม้ทะเล กัลปังหา
3.ไฟลัมทีโนฟอรา (CTENOPHORA)
อยู่ในน้ำเค็มทั้งหมดว่ายน้ำอย่างอิสระ เคลื่อนที่โดยแผงหวี (COMB PLATE)
4.ไฟลัมแพลตีเฮลมินทีส (PLATYHELMINTHES) หนอนตัวแบน
พยาธิใบไม้ในตับ พยาธิตัวตืด ลำตัวแบน ไม่มีทวารหนัก ไม่มีช่องว่างในตัว
4.1 คลาสเทอเบลลาเรีย (TURBELLARIA)
หนอนตัวแบนที่อาศัยอยู่อย่างอิสระ เอพิเดอร์มิส ไม่มีคิวทิเคิล (CUTICLE)
ซึ่งเป็นสารพวกคิวทินฉาบอยู่ มีระบบย่อยอาหาร
4.2 คลาสทรีมาโทดา (TREMATODA) พยาธิใบไม้ในตับ
มีระบบย่อยอาหาร มีที่ดูด(SUCKER)
4.3 คลาสเซสโตดา (CESTODA) (พยาธิตัวตืด) ไม่มีเอพิเดอร์มีส
และระบบย่อยอาหาร มีคิวติเคิล
5. ไฟลัมนีเมอทิเนีย (NEMERTINIA) มีระบบย่อยอาหารสมบูรณ์ คือ
มีทั้งปากและทวารหนัก ไม่มีช่องว่างในตัว มีระบบลำเลียง มีทั้งสองเพศ
อาจเห็นงวงได้ (PROBOSCIS) ได้แก่ หนอนริบิ้น
6. ไฟลัมแอสเชลล์มินเทส (ASCHELMINTHES) เหมือนหนอน
มีคิวติเคิลและช่องว่างในตัวแบบช่องว่างเทียม แบ่งเป็น 2 คลาส
6.1 คลาสโรติเฟอรา (ROTIFERA) มีขนาดเล็ก
ตรงปลายมีอวัยวะคล้ายล้อ ส่วนมากอยู่ในน้ำจืด
6.2 คลาสนีมาโตดา (NEMATODA) หนอนตัวกลม
ลำตัวยาวเป็นรูปกลมมีทั้งอาศัยอยู่อย่างอิสระและเป็นปรสิต
7. ไฟลัมเอไคโนเดอมาตา (ECHINODERMATA)
ผิวเป็นหนามอยู่ในน้ำเค็มทั้งหมด โคร่งร่างภายในเป็นหินปูน มีสมมาตร 5
ระนาบ มีระบบลำเลียงน้ำ แบ่งเป็น 4 คลาส
7.1 คลาสโฮโลธิวรอยเดีย (HOLOTHUROIDEA)
ลำตัวยาวคลายไส้กรอกโครงร่างลดรูป เป็นออสซิเคิล (OSICLE) เล็ก ๆ
มีสมมาตรแบบไบแลเทอรอล
7.2 คลาสแอสเตอรอยเดีย (ASTEROIDEA) ปลาดาว โดยทั่วไป
มีรูปลักษณะคล้ายจาน มีช่องปากเปิด
7.3 คลาสเอไดนอยเดีย (ECHINOIDEA) เม่นทะเล
และอีแปะทะเลรูปร่างคล้ายลูกโลกหรือจาน ไม่มีแขน
โคร่งร่างภายในหลอมติดกัน มีช่องปากปิด
7.4 คลาสโอพิยูรอยเดีย (OPHIUROIDEA) มีแขนออกจากตัวยาว ช่องปากปิด
8.ไฟลัมไบรโอซัว (BRYOZOA) เอคโตพรอคตา (ECTOPROCTA) ตัวอย่าง
ได้แก่ พลูมาเตลลา ส่วนใหญ่อยู่ในน้ำเค็มเป็นกลุ่ม ไม่เคลื่อนที่
มีช่องปาก ระบบทางเดินอาหารเป็นรูปตัวยู (U)
รูปที่ 9.6 ตัวอย่างของโพรโทซัว
(John W.Kimball,Biology.1983.P.772.)
รูปที่ 9.7 แสดงสาหร่ายสีน้ำตาลบางชนิด
(Claude A. Villee, Biology.1972.P.207 )
แบบฝึกหัด
1.ในปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์ได้จัดจำแนกสิ่งมีชีวิตออกเป็น .............
อาณาจักรได้แก่ อะไรบ้าง
2.การจัดจำแนกสิ่งมีชีวิตอาศัยหลักแนวคิดของ
3.แบคทีเรียอยู่ร่วมในอาณาจักรเดียวกับ
4.รงควัตถุของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน อยู่ใน
5.จงบอกลักษณะสำคัญของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน มา 2 ข้อ
6.จงอธิบายรูปร่างของแบคทีเรีย แบ่งได้กี่ชนิด อะไรบ้าง
7.แบคทีเรียแกรมบวก ได้แก่พวก
8. แบคทีเรียแกรมลบ ได้แก่
9.เหตุผลในการสร้างเอนโดสปอร์ของแบคทีเรีย
10. จงบอกหลักเกณฑ์ในการจำแนกสาหร่ายออกเป็น 7 ดิวิชัน มา 3 ข้อ
11.วอเตอร์ บลูม ( WATER BLOOM ) คืออะไร
12. จงยกตัวอย่างสิ่งมีชีวิตที่เป็นทั้งพืชและสัตว์
13. ลักษณะสำคัญของแคโรไฟตาคล้ายพืชชั้นสูงมากและแตกต่างจากสาหร่ายทุกชนิดคือ
14. กรดแอลจินิก พบได้ในสาหร่าย
15. กรดแอลจินิก นำมาใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรม เช่นอะไรบ้าง บอกมา 3 ข้อ
16. สาหร่ายชนิดใดที่ใช้เป็นอาหาร
17.สารที่สกัดจากสาหร่ายสีแดงนำไปใช้ประโยชน์ใด
18. ราเมือกมีรูปร่างคล้ายสิ่งมีชีวิตใด
19. อบีบาเคลื่อนที่โดยวิธีใด
20. พลาสโมเดียมมีการเคลื่อนที่โดยวิธีใด
21. พารามีเซียมมีการเคลื่อนที่โดยวิธีใด
22. ไลเคนส์เป็นการอยู่รวมกันของสิ่งมีชีวิตใด
23. เห็ดโคนอยู่คลาสเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
24. จงยกตัวอย่างของดิวิชันไบรออฟไฟตา มา 2 ชนิด
25. จงยกตัวอย่างซับดิวิชันซิลอพซิดา
26. จงยกตัวอย่างซับดิวิชันไลคอพซิดา
27. จงยกตัวอย่างซับดิวิชันสฟีนอพซิดา
28. จงยกตัวอย่างซับดิวิชันเทอรอพซิดา
29.หญ้ารังไก่อยู่จำพวกเดียวกับพืชชนิดใด
30. พวกเฟิร์นต่าง ๆ อยู่ในคลาสใด
31. สน ปรง แป๊ะก๊วย อยู่ในคลาสใด
32. พวกไม้ดอกต่าง ๆ อยู่ในคลาสใด
33. จงบอกข้อแตกต่างของพืชใบเลี้ยงเดี่ยวกับใบเลี้ยงคู่ มา 5 ข้อ
34. จงบอกข้อแตกต่างของจิมโนสเปิร์มกับแองจิโอสเปิร์ม มา 5 ข้อ
35. ฟองน้ำอยู่ในไฟลัม
36. ไฮดราอยู่ในคลาสเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
37. ปะการังอยู่ในคลาสเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
38. พยาธิใบไม้ในตับอยู่ในไฟลัมเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
39. หนอนตัวกลมอยู่ในไฟลัมใด
40. สิ่งมีชีวิตในไฟลัมใดที่มีสมาชิกเป็นสัตว์ทะเลทั้งสิ้น
41. หอยงวงช้างอยู่คลาสเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
42. หอยแครงอยู่คลาสใด
43. หอยทากอยู่คลาสเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
44. สัตว์ในไฟลัมใดที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุด
45.จงบอกลักษณะสำคัญของไฟลัมอาร์โทรโปดา
46. แมงมุม แมงป่อง อยู่ในคลาสเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
47. ปู ไรน้ำ อยู่ในคลาสเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
48. ริ้น เรือด เหา แมลงสาบ อยู่ในคลาส
49. จงยกตัวอย่างสิ่งมีชีวิตใน ซับไฟลัม เฮมิคอร์ดาตา
50. จงยกตัวอย่างสิ่งมีชีวิตในซับไฟลัม ยูโรคอร์ดาตา
51. จงยกตัวอย่างสิ่งมีชีวิตในซับไฟลัม ซีฟาโลคอร์ดาตา
52. ปลาฉลาม ปลากระเบน อยู่ในคลาส
53. ปลาทู ปลาจาระเม็ด อยู่ในคลาส
54. งูดิน อยู่ในคลาสเดียวกับสิ่งมีชีวิตใด
55. เต่า จระเข้ อยู่ในคลาส
56. จงบอกลักษณะสำคัญของคลาสแมมมาเลีย มา 3 ข้อ
57.สิ่งมีชีวิตใดที่ออกลูกเป็นไข่แต่เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม
58. หมีโคอาลา วอมแบต จัดเป็นสิ่งมีชีวิตพวกเดียวกับ
59. ตัวอย่างสัตว์ที่อยู่ในออร์เดอร์ลาโกมอร์ฟา
60.สิงโตทะเล แมวน้ำ อยู่ในออร์เดอร์เดียวกับสิ่งมีชีวิตใดบ้าง
ชีวิตก้าวหน้า 5 สุข
1. ทำดีให้มีสุข
ละชั่ว ประพฤติชอบ ประกอบดี มีวินัย
2. มั่งมีศรีสุข
ขยันหา รักษาดี มีกัลยาณมิตร เลี้ยงชีวิตเหมาะสม
3. สมบูรณ์พูนสุข
ไม่มีหนี้สิน เหลือกินเหลือใช้ ไร้โรคโศกภัย จิตใจเยือกเย็น
4. อยู่ดีมีสุข
โอบอ้อมอารีย์ วจีไพเราะ สงเคราะห์ทุกคน วางตนพอดี
5. อยู่เย็นเป็นสุข
รักกันดี สามัคคีกันไว้ ร่วมใจพัฒนา ไม่ริษยากัน
กตัญญูต้องตอบแทน..
แค้นต้องชำระ
โลกสดสวยด้วยแรงกตัญญู..
โลกหดหู่ เมื่อกตัญญูเหือดหาย
เอกลักษณ์ของทหารคือ
1. ผมสั้น
2. ยึดมั่นวินัย
3. ร่างกายองอาจ
4. สามารถในเชิงรบ
5. นบนอบศีลธรรม
ถ้ามีเกินใช้ ได้เกินเสีย อย่างนี้รวย
ถ้าเสียเกินได้ ใช้เกินมี อย่างนี้จน
สุขหรือทุกข์ หมอดู รู้ที่จิต
ถูกหรือผิด หมอดู รู้ที่ผล
ดีหรือชั่ว หมอดู รู้ที่คน
มีหรือจน หมอดู รู้ที่ทำ
ค่าของคน อยู่ที่ผลของงาน
ค่าของงาน อยู่ที่การกระทำ
ค่าของการกระทำ อยู่ที่ความดี
ค่าของความดี อยู่ที่มีศีลธรรม
อยากได้อยากเห็น
อยากเป็นเศรษฐี ต้องประหยัด
อยากได้สมบัติ ต้องกตัญญู
อยากได้ความรู้ ต้องคบบัณฑิต
อยากได้มิตร ต้องเสียสละ
อยากได้พละ ต้องออกกำลังกาย
อยากเป็นเจ้านาย ต้องมีความยุติธรรม
อยากมีความอุปถัมภ์ ต้องเสงี่ยมเจียมตน
อยากทำงานได้ผล ต้องขยันหมั่นทำงาน
หน้าที่ของชาวประมง คือหาปลา
หน้าที่ของพ่อค้า คือหากำไร
หน้าที่ของศิลปิน คือศิลปะ
หน้าที่ของพระ คือสอนมนุษย์
หน้าที่ของชาวพุทธ คือความดี
ทศพิธราชธรรม
1. ทานํ การให้ 6. ตปํ เพียรเผากิเลส
2. สีลํ รักษาศีล 7. อกโกธํ ไม่โกรธ
3. ปริจจาคํ บริจาคทาน 8. อวิหิงสา ไม่เบียดเบียน
4. อาชชวํ ซื่อตรง 9. ขนติ อดทน
5. มททวํ อ่อนโยน 10. อวิโรธนํ ปฏิบัติไม่ผิด (ไม่ยินดียินร้าย)
พระเจ้า 10 ชาติ
1. พระเตมีย์ใบ้ ยิ่งด้วย เนกขัมมะบารมี
2. พระมหาชนก ยิ่งด้วย วิริยะบารมี
3. พระสุวรรณสาม ยิ่งด้วย เมตตาบารมี
4. พระเนมิราช ยิ่งด้วย อธิษฐานบารมี
5. พระมโหสถ ยิ่งด้วย ปัญญาบารมี
6. พระภูริทัต ยิ่งด้วย ศีลบารมี
7. พระจันทกุมาร ยิ่งด้วย ขันติบารมี
8. พระพรหมนารท ยิ่งด้วย อุเบกขาบารมี
9. พระวิทูรบัณฑิต ยิ่งด้วย สัจจะบารมี
10. พระเวสสันดร ยิ่งด้วย ทานบารมี
ชื่อย่อที่ควรจำ เต , ช , สุ , เน , ม , ภู , จ , นา , วิ , เว
ของกินไม่ได้กิน มันก็เน่า
ของเก่าไม่ได้เล่า มันก็ลืม
บ่เห็นนา เห็นแต่ นากะไดแน่
เห็นแต่แพ พาดไว้ พอได้อุ่นใจ
ตั้งปณิธาน
ขอฝันใฝ่ คล้ายฝัน อันเหลือเชื่อ
ขอตื่นเช้า ทุกเมื่อ ไม่หวั่นไหว
ขอทนทุกข์ รุกโรม โหมกายใจ
ขอฝ่าฟัน กันไป ด้วยใจทะนง
จะแน่วแน่ แก้ไข ให้ไกลผิด
จะตื่นเช้า เป็นนิจ ไม่คิดพะวง
จะยอมตาย ให้ธรรม เข้าดำรงค์
จะปิดทอง หลังองค์พระ ปฏิมา
ล้มแล้วลุก อย่าท้อ ต้องต่อสู้
ให้มันรู้ ว่าจะแพ้ อีกแค่ไหน
จงลุกขึ้น ตื่นตัว ด้วยหัวใจ
ลุกมาสู้ ต่อไป อย่าได้กลัว
ขุนเขาแข็ง แกร่งกาจ ขนาดหนัก
ถ้าใจรัก เสียอย่าง ก็พังไหว
อุปสรรค หนักหนา กว่าฟ้าใด
ใหญ่เท่าไร ก็เป็นรอง สมองคน
ทนให้คนด่า
เกิดเป็นคน ก็ต้องทน ให้คนด่า
จะทำดี ทำบ้า ถูกด่าหมด
ทำตรง เขาก็ด่า ว่าไม่คด
ทำเลี้ยวลด เขาก็ด่า ว่าไม่ตรง
งามแท้
จะงามอะไร ก็ไม่สู้ งามธรรมชาติ
จะมองพิศ มองพาด ไม่ขาดเขิน
งามประดิษฐ์ วิทยาศาสตร์ มันขาดเกิน
จะเพลิดเพลิน ชั่วครู่ยาม ตามศรัทธา
ทำการใดไม่พินิจ ได้ความผิดเป็นกำนัล
ไม่ทำฝันเฝ้าแต่ฝัน ไม่มีวันจะสมใจ
ผู้ใดใฝ่เกียจคร้าน อย่าหวังงานการสดใส
คนหมั่นเท่านั้นไซร้ จะพึงได้การงานงาม
ตรุษจีน สารทจีนไทย ไม่รังเกียจ
ตรุษแขกก็ ไม่เดียจฉันท์ ริษยา
ตรุษฝรั่ง มอญลาว ชาวพม่า
ไทยเฮฮา ร่วมสนุก ทุกครั้งไป
ชีวิตยังอยู่จงเร่งคิด ทำสุจริตกิจการ
หมั่นเพียรในการงาน เลื่องลือขานคนกล่าวชม
ตายแล้วร่างก็เน่า ทุกคนเล่าไม่รื่นรมย์
เหลือไว้ให้นิยม คือความดีที่ได้ทำ
ศีลธรรม นำสุข ทุกสมัย
เราเป็นไทย เพราะมีธรรม ประจำชาติ
หากไร้ศีล สิ้นธรรม ต่ำอำนาจ
ประเทศชาติ จะอยู่ได้ อย่างไรกัน
มองไม่เห็น ธรรมอื่น สักหมื่นอย่าง
ที่จะสร้าง ความสวัสดี ให้มีสม
นอกจาก นำธรรมะ มาอบรม
ชนนิยม สวัสดี มีสุขเอย
การชนะ คนอื่น หมื่นแสนคน
เดี๋ยวกลับตน เป็นแพ้ ไม่แน่หนอ
ชนะตน จากความชั่ว เท่านั้นพอ
ย่อมเกิดก่อ สุขแท้ แก่ตนเอย
หวานกว่าน้ำผึ้ง คุณธรรมของผึ้ง
หวานน้ำผึ้ง พึงทราบ แต่ด้วยลิ้น 1. ขยันหากิน
รสหวานสิ้น เหมือนกัน เช่นนั้นหนา 2. บินไม่สูงนัก
หวานอะไรอื่น ก็ไม่ชื่น เหมือนวาจา 3. รักสามัคคี
ชื่นอุรา ซาบทรวง ถึงดวงใจ 4. มีความสะอาด
5. ฉลาดในการสั่งสม
5. ไม่นิยมรุกก่อน
6. ยอมม้วยมรเมื่อมีภัย
ต้นเหตุ 4 การนอน 4 อย่าง
คนจะดี เพราะมีการฝึก 1. เปตเสยยา นอนอย่างเปรต
พระจะสึก เพราะมีมารมาขานไข 2. กามโภคิเสยยา นอนอย่างคนบริโภค
ผัวเมียจะพราก เพราะมีรักมาขัดใจ 3. สีหเสยยา นอนอย่างราชสีห์
ส่วนย่าและสะใภ้นั้นหนา เพราะด่ากัน 4. ตถาคโตเสยยา นอนอย่างตถาคต
แม่รัก
แม่รักลูก ลูกก็รู้ ว่าแม่รัก
คนอื่นสัก หมื่นแสน ไม่แม้นแม่
จะกินนอน วอนว่า เมตตาเตือน
จะจากเรือน ร่างแม่ ไปแต่ตัว
สอนคนรุ่นพ่อ ก็มีแต่เรื่องยุ่ง
สอนคนรุ่นลุง ยิ่งยุ่งกว่า
สอนคนรุ่นตา มหายุ่ง
คนฉลาด ย่อมฟังมากกว่าพูด
คนโง่ ย่อมพูดมากกว่าฟัง
ห่วงบ้าน ต้องล้อมรั้ว ห่วงครอบครัว ต้องล้อมรัก
ภาระที่แบก 3 พ่อค้าดีมี 3
1. ขันธภาระ ภาระคือเบญจขันธ์ 1. หูตาดี
2. กิเลสภาระ ภาระคือกิเลสพันห้า 2. มีความเชี่ยวชาญ
3. อภิสังขารภาระ ภาระคือเจตสิก (ปรุงแต่ง) 3. สถานที่เหมาะสม
บุคคลในโลก 4 จำพวก ดูคน 4
1. คน ปฏิบัติเพื่อตน แต่ไม่เพื่อคนอื่น 1. จะดูข้าเวลาใช้งาน
2. คน ปฏิบัติเพื่อผู้อื่น แต่ไม่เพื่อตน 2. ดูวงศ์วานเวลาตกทุกข์
3. คน ไม่ปฏิบัติเพื่อผู้อื่น และไม่เพื่อตน 3. ดูเพื่อนร่วมสุขเวลาอับจน
4. ปฏิบัติเพื่อตน และเพื่อผู้อื่น 4. ดูเมียตนเวลาไร้ทรัพย์
เลื่อมใส 4 สิ่งหาได้ยาก 4
1. รูปปปมาณิกา เลื่อมใสในรูป 1. ถ้อยคำที่แน่นอน
2. โฆสปปมาณิกา เลื่อมใสในเสียง 2. บุตรที่ทำให้เกิดสุขเกษม
3. ลูปปปมาณิกา เลื่อมใสในความเศร้าหมอง 3. ภริยาที่เสมอด้วยใจ
4. ธมมปปมาณิกาฯ เลื่อมใสในธรรม 4. คนของเราที่จะรักเราจริง
มนุษย์ 4 จำพวก ผูกพัน 4
มนุสสเปโต มนุษย์เปรต 1. ญาตพนธุ ด้วยความเป็นญาติ
มนุสสติรจฉาโน มนุษย์เดรัจฉาน 2. โคตตพนธุ เป็นตระกูลเดียวกัน
มนุสสเนรยิโก มนุษย์สัตว์นรก 3. มิตตพนธุ เป็นมิตรกัน
มนุสสกูโต มนุษย์แท้ 4. สิปปพนธุ ด้วยการศึกษาร่วมกัน
กำลังของสตรี 5 ภริยาปฏิบัติสามี 5
1. รูปพลํ กำลังคือรูป (รูปสมบัติ) 1. ตื่นก่อน
2. โภคพลํ กำลังคือโภคะ (มั่งคั่ง) 2. นอนทีหลัง
3. ญาติพลํ กำลังคือหมู่ญาติ (ญาติเยอะ) 3. คอยฟังรับใช้
4. ปุตตพลํ กำลังคือบุตร 4. ไม่นอกใจ
5. สีลพลํ กำลังคือมารยาท (ดี) 6. ใช้วาจาไพเราะ
สุรา 5 ชนิด เมรัย 5 อย่าง
1. ปิฏฐสุรา สุราทำด้วยแป้ง 1. ปุปผาสโว น้ำดองดอกไม้
2. ปูวสุรา สุราทำด้วยขนม 2. ผลาสโว น้ำผลไม้
3. โอทนสุรา สุราทำด้วยข้าวสุก 3. มธุวาสโว น้ำผึ้งดอง
4. กิณณปกขิตตา สุราทำด้วยที่หมักเชื้อ 4. คุฬาสโว น้ำอ้อยดอง
5. สมภารสํยุตตา ที่ผสมหลายอย่าง 5. สมภารสํยุตโต เครื่องดองผสมกัน
อภิวาทนสีสิสส นิจจํ
ผู้อ่อนน้อม ถ่อมตน ต่อคนที่
เจริญศรี เป็นนิจ ไม่บิดผัน
ย่อมเจริญ ธรรมสี่ ทวีพลัน
อายุวรรณะ สุขะ พละพร
สนิมใจ
สนิมย่อมเกิด จากเหล็ก จุดเล็กก่อน
แล้วกัดกร่อน เหล็กพรุน หมดคุณค่า
ดุจกรรมชั่ว ที่ตัวทำ ย่อมนำพา
ให้ชีวา อับเฉา เศร้าจนตาย
ตนทำดีได้ดีมีความสุข
ตนก่อทุกข์เวรกรรมตามสนอง
ตนประพฤติทุจริตผิดทำนอง
ตนย่อมต้องหมองหม่นใจตนเอง
สิ่งควรหลิกเลี่ยง 4
1. หลีกช้าง ให้ห่างร้อยวา
2. หลีกหมา ให้ห่างพันศอก
3. หลีกวอก ให้ไกลกว่าหมา
4. หลีกคนพาลา ให้ไกลเป็นโยชน์
มิตรห่างเพราะ
1. จู้จี้
2. ขี้ขอ
3. บ่ ใกล้กัน
4.
ธรรมชาติไทย 5 อย่าง
1. เผาทุกอย่างที่ขวางหน้า
2. ไร้เมตตาและการุณย์
3. ให้อบอุ่นทุกทุกคราว
4. กำจัดหนาวให้ทุกคน
5. ที่มืดมนก็สว่าง
เหตุแห่งการกราบไหว้ 4
1. กราบไหว้ เพราะความเป็นญาติ
2. กราบไหว้ เพราะความกลัว
3. กราบไหว้ เพราะความเป็นอาจารย์
4. กราบไหว้ เพราะความเป็นทักขิไนย
สิ่งที่แน่นอน 2 คือ
1. ความตาย
2. พุทธพจน์
ชายชนะหญิงด้วยเหตุ 2 รักเกิดด้วยเหตุ 2
1. ไม่หลงหญิงที่มาหา 1. ปุพเพวสนนิวาเสน เคยอยู่ร่วมกันในกาลก่อน
2. ไม่โศกาเมื่อหญิงกลับ 2. ปจจุปปนนหิเตนวา ด้วยการเกื้อกูลปัจจุบัน
เหมือนดอกบัวอาศัยน้ำและโคลนตรมเกิด
ผู้ที่ไม่ควรไว้ใจ 2 ทางไกล 2
1. คนที่ไม่สนิท 1. กนตารทธา ทางไกลคือกันดาร
2. เป็นมิตรก็อย่าวางใจ 2. วฎฎทธา ทางไกลคือวัฎฎะ
เครื่องผูก 3
1. ปุตโต คีเว บุตรบ่วง ผูกคอ
2. ธนํ ปาเท ทรัพย์บ่วง ผูกเท้า
3. ภริยา หตเถ ภริยาบ่วง ผูกมือ
มรณะ 3
1. ขณิกมรณะ ตายทุกขณะจิต
2. สัมมติมรณะ ตายโดยสมมติ
3. สมุจเฉทมรณะ ตายเด็ดขาด
บุคคล 3
1. ชาติวุฑโฒ เจริญด้วยชาติ
2. วยวุฑโฒ เจริญด้วยวัย
3. คุณวุฑโฒ เจริญด้วยคุณ
เถระ 3
1. ชาติเถระ เถระโดยอายุพรรษา
2. ธัมมะเถระ เถระโดยธรรม
3. สมติเถระ เถระโดยสมมติ
อุโบสถ 3 ประเภท
1. โคปาลอุโบสถ รักษาอุโบสถเหมือนโคบาล
2. นิคัณฐอุโบสถ รักษาอุโบสถเหมือนนิคัณฐ
3. อริยอุโบสถ รักษาอุโบสถเหมือนอริยเจ้า
กิริยาคนเลว 3
1. เขาไม่เชิญก็เข้าไปเอง
2. ไม่มีคนถามก็พูดพล่าม
3. สรรเสริญยกย่องตนเอง
บนแผ่นดินนี้มีรสหวาน 3
1. รสของน้ำอ้อย
2. สาวน้อยที่น่ารัก
3. คำทักสุภาษิต
4.
คนตกต่ำ 3
1. ไร้ทรัพย์กลับกินของดี
2. ขี้โรคแต่ชอบข่มเหงเขา
3. โง่เขลาแต่อวดฉลาด
บวชด้วยสาเหตุ 4
1. บวชเพราะแก่ชรา
2. บวชเพราะโรคาจับ (ขี้โรค)
3. บวชเพราะทรัพย์สลาย
4. บวชเพราะหน่ายญาติ (เสื่อมญาติ)
สิ่งที่ไม่งาม 4
1. ชีวิตที่ไม่มีวิชา
2. โภชนาที่ไม่มีกับ
3. เครื่องประดับไม่มีผ้า
4. สีกาไม่มีถัน
..งูที่มีพิษร้ายเห็นแล้วน่ากลัว
แต่พิษของคนชั่ว น่ากลัวยิ่งกว่าหลายเท่า..
ธัมมุทเทส 4
1. โลกคือหมู่สัตว์ อันชรานำเข้าที่ไม่ยั่งยืน
2. โลกคือหมู่สัตว์ ไม่มีเครื่องป้องกัน ไม่เป็นใหญ่เฉพาะตน
3. โลกคือหมู่สัตว์ ไม่มีอะไรเป็นของตน จำต้องละทิ้งสิ่งทั้งปวงไป
4. โลกคือหมู่สัตว์ พร่องอยู่เป็นนิจ ไม่อิ่ม เป็นทาสแห่งตัณหา
ความตายจะมาถึงเพราะของ 4 อย่าง
1. เมียไม่ดี 2. มีเพื่อนชั่ว
3. มั่วคำสั่ง 4. รังงูร้าย..
กัลป์ 4
1. อายุกัลป์ กำหนดอายุไข
2. อันตรากัลป์ กำหนดขึ้นลงแห่งอายุไข
3. อสงไขยกัลป์ เท่าอันตรากัลป์ 64
4. มหากัลป์ เท่าอสงไขยกัลป์ 4
มหาบริจาค
1. องคปริจาค บริจาคอวัยวะเป็นทาน
2. ธนปริจาค บริจาคทรัพย์เป็นทาน
3. ปุตตปริจาค บริจาคบุตรธิดาเป็นทาน
4. ชีวิตปริจาค บริจาคชีวิตเป็นทาน
5. ภริยาปริจาค บริจาคภริยาเป็นทาน
โทษของพระเข้าบ้านยามวิกาล
1. เห็นมาตุคามเนือง ๆ
2. เมื่อเห็นก็มีการเกี่ยวข้อง
3. เมื่อเกี่ยวข้องก็คุ้นเคย
4. เมื่อคุ้นเคยก็หาช่องทาง
5. เมื่อมีช่องทางก็ประกอบกรรม
กำเนิดคน
ฝูงชนกำเนิดคล้าย คลึงกัน
ใหญ่ย่อมเพศผิวพรรณ แผกบ้าง
ความรู้อาจเรียนทัน กันหมด
ยกแต่ชั่วดีกระด้าง อ่อนแก่ฤาไหว
สาเหตุเกิดกิเลส 5 อยู่เป็นทุกข์เพราะมีอธรรม 5
1. อสสทธา ความไม่เชื่อ (ลังเลใจ) 1. อสสทโธ ไม่มีศรัทธา
2. อกขนติ ความไม่อดทน (อ่อนแอ) 2. อหิริโก ไม่มีความละอาย
3. โกสชชํ ความเกียจคร้าน 3. อโนตตปปํ ไม่มีความเกรงกลัว
4. มุฏฐสจจํ การปล่อยจิต (ขาดสติ) 4. กุสิตา มีความเกียจคร้าน
5. อาณํ การไม่รู้เท่า (งมงาย) 5. ทุปปโ มีความรู้ชั่ว (เขลา)
ภัยของทุมชาติ 5 อย่าง
1. ถูกพายุพัดให้หักกระจาย
2. หมู่กิมิชาติเบียดเบียน
3. ฝูงกินรีเก็บเอาไปชมเชย
4. ถูกเต่าปลากัดกินเป็นอาหาร
5. น้ำและโคลนตมไม่บริสุทธิ์
เปรียบด้วยภิกษุสามเณร
ผู้ศึกษาพระปริยัติธรรม 5 ประการ คือ..?
1. ต้องลมปากคนพาล ทำให้เบื่อหน่ายจากปริยัติศาสนา
2. กิมิชาติเบียดเบียน กล่าวคือ ฉันนวุติโรค (โรค 96 ประการ) ย่ำยี
3. ถูกมาตุคามมาล่อให้สิ้นศรัทธา เบื่อหน่ายลาสิกขาไป ตามใจเรียกร้อง
4. ถูกพญามัจจุราช กล่าวคือ มรณกรรมมาฉุดคร่าเพื่อเอาชีวิต
5. คือกุศลหนหลัง และวาสนาในปัจจุบันไม่มี ไม่สามารถทรงจำพระไตรปิฏกไว้ได้
ผู้มีปัญญาพลาดด้วยเท้าข้างหนึ่ง ย่อมตั้งหลักไว้ด้วยเท้าอีกข้างหนึ่ง
เมื่อยังไม่เห็นที่อื่นแน่นอน ก็อย่าเพิ่งละทิ้งถิ่นเดิม
คนเป็นเหมือนคนตาย 5 สิ่งที่ไม่ควรบอกเล่า 5
1. คนตกทุกข์ได้ยากแสนสาหัส 1. การเสียทรัพย์
2. คนเจ็บหนักอาการปางตาย 2. ความเจ็บใจ
3. คนบ้าที่ไม่มีทางหาย 3. ทุจริต คือความเสียหายในบ้านเรา
4. คนเป็นหนี้มากมาย 4. การถูกล่อลวง
5. ขี้ข้าที่พึ่งบุญเจ้านาย 5. หน้าแตก หรือการดูถูก
อุปมาขันธ์ โรคที่เกิดเพราะเหตุ 5
1. รูป เปรียบเหมือนฟองน้ำ 1. เพราะดื่ม , เสพ , ของมึนเมา
2. เวทนา เปรียบเหมือนต่อมน้ำฝน 2. เสพเมถุน เกินพอดี
3. สัญญา เปรียบเหมือนพะยับแดด 3. กลั้นอุจจาระ , ปัสสาวะไว้
4. สังขาร เปรียบเหมือนต้นกล้วย 4. หลับมาก ในกลางวัน
5. วิญญาณ เปรียบเหมือนเจ้ามารยา 5. หลับมากในกลางคืน (6.) กินไม่เลือก
ศีลปุถุชนทำลายด้วยเหตุ 5 แดนวิมุตติ
1. เพราะต้องปาราชิก 1. ด้วยการฟังธรรม
2. เพราะบอกคืนสิกขา 2. ด้วยการแสดงธรรม
3. เพราะเข้ารีดเดียรถีย์ 3. ด้วยการสาธยายธรรม
4. เพราะบรรลุอรหันต์ 4. ด้วยการเพ่งพินิจพิจารณาธรรม
5. เพราะถึงมรณะ 5. ด้วยการเจริญกัมมัฏฐาน
การทำกรรม
ทำกรรมใด ให้ตน รับผลร้อน
เป็นนิวรณ์ ให้ร้าย ในภายหลัง
ทำการนั้น ไม่ดี อย่าอีนัง
ควรระวัง การต่ำ อย่ากล้ำกราย
ทำกรรมใด ให้ผ่อน ดับร้อนเร่า
ใจไม่เศร้า รื่นรมย์ ระทมหาย
ทำการนั้น เรืองฤทธิ์ ปิดอบาย
เป็นเครื่องหมาย บอกฤกษ์ เบิกบานใจ
รักรักรัก
ยามรักกัน อยู่ไกลถิ่น ดุจดินฟ้า
เหมือนชายคา เข้าเบียด ดูเสียดสี
ยามชังกัน แม้อยู่ใกล้ มิใยดี
ก็เหมือนมี แนวป่า เข้ามาบัง
อุปมาชีวิต 7 อย่าง
1. ชีวิตมนุษย์เหมือนหยาดน้ำค้างบนยอดหญ้า
2. ชีวิตมนุษย์เหมือนต่อมน้ำ
3. ชีวิตมนุษย์เหมือนรอยไม้ขีดลงในน้ำ
4. ชีวิตมนุษย์เหมือนลำธารไหลจากภูเขา
5. ชีวิตมนุษย์เหมือนก้อนเขฬะ
6. ชีวิตมนุษย์เหมือนชิ้นเนื้อบนนาบไฟ
7. ชีวิตมนุษย์เหมือนโคที่เขาจะนำไปฆ่า
ขยันอย่างฉลาด
ขยันประกอบ สัมมา อาชีวะ
ขยันชนะ สิ่งชั่ว มั่วตัณหา
ขยันพูด แต่สิ่งดี มีเมตตา
ขยันหา ความรู้ เชิดชูตน
ขยันอีก
ขยันคิด เพื่อชาติ ศาสนกษัตริย์
ขยันขจัด มวลกิเลส มีเหตุผล
ขยันทำ กิจกรรม เพื่อปวงชน
ขยันพ้น การพนัน สุขสันต์เอย..
ข้าราชการที่ดีต้องมีคุณธรรม
1. ต้องมีเบญจศีล เป็นหลักจรรยาบรรณในการดำเนินชีวิต
2. ต้องมีอิทธิบาท 4 เป็นหลักในการทำงาน
3. ต้องมีพรหมวิหาร 4 เป็นหลักยึดทางใจและการบริหารงาน
4. ต้องมีสังคหวัตถุ 4 เป็นหลักมนุษย์สัมพันธ์ที่ดีต่อผู้ร่วมงาน
ชนะที่ดีมี 6
1. จงชนะความโกรธ ด้วยความไม่โกรธ
2. จงชนะความโหด ด้วยความดี
3. จงชนะความตระหนี่ ด้วยการให้
4. จงชนะความเหลวไหล ด้วยความจริง
5. จงชนะมารยาหญิง ด้วยความอดทน
6. จงชนะความจน ด้วยความขยัน
ด้วยใคร มีคุณธรรม ประจำจิต
ย่อมศักดิ์สิทธิ์ มีมงคล อยู่บนหัว
แม้อันตราย ความตาย มาถึงตัว
ก็ไม่กลัว ไม่แพ้ แก่มรณา
คุณสมบัติของคนสอนง่ายคือ
1. มีความอดทนในการฟังคำสั่งสอน
2. ไม่งอน รับคำสอนโดยเคารพ
3. ไม่ตลบ โต้แย้งคำสอนสั่ง
4. ตั้งใจฟัง จำไว้ประพฤติ
5. ยึดตนปวารณา ให้ว่าเตือน
เป็นคนควรประหยัด
ประหยัดกิน ประหยัดใช้ ไม่ยากจน
ประหยัดปาก ไม่บ่น ให้คนเกลียด
ประหยัดใช้ ของหลวง ไม่หน่วงเบียด
ประหยัดเจียด ทรัพย์ไว้ ให้วัฒนา
ประหยัดใช้ ของไทย สนใจเถิด
ประหยัดแล้ว เกิดผลดี ที่ตามมา
ประหยัดเป็น หนทาง สร้างโลกา
ประหยัดพา ให้เกิดสุข ไร้ทุกข์เอย
ใส่บาตรมีประโยชน์ 6
1. เพื่อให้พระเณรได้เล่าเรียนธรรมวินัย
2. เป็นการสร้างบุญให้แก่ตนเอง
3. เป็นหน้าที่ของชาวพุทธ
4. ทำทรัพย์ภายนอกให้เป็นทรัพย์ภายใน
5. เพื่ออุทิศกุศลแก่ญาติที่ล่วงลับไปแล้ว
6. ตายแล้ว ไปสู่สุคติภูมิ
วันเสาร์ที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2554
จิตวิทยาในชีวิตประจำวัน
โดย อาจารย์พจมาลย์ สกลเกียรติ
วัตถุประสงค์
1. นักศึกษาสามารถอธิบายความหมายและความสำคัญของจิตวิทยาในชีวิตประจำวันได้
2. นักศึกษาสามารถบอกวิธีการใช้จิตวิทยาในชีวิตประจำวันได้
3. นักศึกษาสามารถยกตัวอย่างเหตุการณ์หรือสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการใช้จิตวิทยาในชีวิตประจำวันได้
คนเราทุกคนที่เกิดมา
ย่อมมีความปรารถนาที่จะมีชีวิตอยู่อย่างมีความสุขด้วยกันทั้งนั้น
ความสุขของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ
เป็นต้นว่า วัย เพศ อาชีพ สถานภาพทางเศรษฐกิจและสังคม
ลักษณะของขนบธรรมเนียมประเพณี ศีลธรรม วัฒนธรรม ความเชื่อ
และค่านิยมต่าง ๆ ในโลกยุคปัจจุบันเป็นโลกของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผลจากการนำเอาเทคโนโลยีเข้ามาใช้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ
อย่างมากมาย การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้มีทั้งผลดีและผลเสีย
ในด้านผลดีนั้นดูเหมือนว่ามนุษย์ได้รับความสะดวกสบายในการดำรงชีวิตมากขึ้น
ในทางตรงกันข้าม ผลเสียที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงก็คือปัญหาต่าง ๆ
ตามมา และหลายปัญหามีความยุ่งยากและซับซ้อนเกินขอบเขตความสามารถของมนุษย์จะแก้ไขได้
มนุษย์ต้องต่อสู้ ดิ้นรน
เพื่อปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง
ทั้งนี้เพื่อให้สามารถดำเนินชีวิตได้อย่างมีความสุข
ชีวิตคนเราจะมีความสุขและประสบความสำเร็จมากขึ้น ถ้าสามารถ "เข้าใจ"
เรื่องราวของมนุษย์ได้ดีกว่าที่เป็นอยู่
โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องรู้จักตนเองก่อนเป็นพื้นฐาน เมื่อรู้จักตนเองแล้ว
หลังจากนั้นก็จะเข้าใจผู้อื่นด้วย คนเราเมื่อเข้าใจกันแล้ว ปัญหาต่าง ๆ
ก็จะไม่เกิดขึ้น มีคนเป็นจำนวนมากที่เข้าใจว่า "จิตวิทยา"
เหมาะสำหรับบุคคลที่มีบุคลิกภาพผิดปกติ เช่น ผู้ที่มีอาการทางโรคจิต
โรคประสาท ฯลฯ
แต่ความจริงแล้วบุคคลทั่วไปก็ยังมีความจำเป็นที่จะต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจทางจิตวิทยา
ทั้งนี้เพราะบุคคลต้องปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมของตน
และหากบุคคลปรับตัวไม่ได้ก็จะอยู่ในสังคมอย่างลำบาก
ด้วยเหตุนี้ทุกคนจึงควรเรียนรู้เรื่องจิตวิทยา
แม้ว่าบางคนที่ยังไม่เคยศึกษาวิชานี้มาก่อน
ก็ต้องเคยใช้หลักการทางจิตวิทยามาแล้วโดยธรรมชาติ
เพราะจิตวิทยาเป็นรากฐานที่จะนำไปสู่ความสุขในการดำรงชีวิต
ในบทเรียนนี้จะขอกล่าวถึงจิตวิทยาที่สามารถนำไปใช้ได้ในชีวิตประจำวัน
เพื่อจะได้เข้าใจและสามารถนำชีวิตของเราให้ดำเนินไปได้อย่างเฉลียวฉลาด
และยังมีอิทธิพลต่อบุคคลอื่นที่อยู่ร่วมกับเราด้วย
หัวข้อดังกล่าวประกอบด้วย
1. ความหมายและความสำคัญของจิตวิทยาในชีวิตประจำวัน
2. การดำรงชีวิตอย่างมีความสุข
3. การปฏิบัติตนเมื่อมีอารมณ์เครียด
4. วิธีสร้างกำลังใจให้ตนเอง
5. วิธีการแก้ไขความขัดแย้ง
1. ความหมายและความสำคัญของจิตวิทยาในชีวิตประจำวัน
"คนเราเกิดมามีชีวิตอยู่กับคน
เรียนรู้ และทำงานร่วมกับคน
ใช้สิ่งต่าง ๆ ในสังคม ร่วมกับคน
มีชีวิตอยู่ได้ทุกวันนี้ ก็เพราะคน ..."
จากคำกล่าวข้างต้นจะเห็นว่าทุกชีวิตจะต้องอยู่ร่วมกันกับผู้อื่น
หรือกล่าวได้อีกอย่างหนึ่งว่าทุกคนต้องอาศัยซึ่งกันและกัน
การดำรงชีวิตอยู่ในสังคม คนเราจะต้องดิ้นรนและมีพฤติกรรมต่าง ๆ
ไม่มีสิ้นสุดการกระทำหรือที่เรียกว่าพฤติกรรมนี้เอง
เป็นสิ่งที่สามารถนำมาวิเคราะห์เพื่อศึกษาทางจิตวิทยา
และศึกษาบุคคลแต่ละคน การกระทำของแต่ละบุคคลจะไม่เหมือนกัน
ทั้งนี้เพราะคนมีความคิด และแรงจูงใจที่แตกต่างกัน
ดังนั้นจิตวิทยาในชีวิตประจำวัน จึงหมายถึง การศึกษาพฤติกรรมของมนุษย์
เพื่ออธิบาย คาดการณ์ หรือควบคุมพฤติกรรมของมนุษย์
เพื่อจะได้เข้าใจและสามารถนำชีวิตของเราให้ดำเนินไปได้อย่างเฉลียวฉลาด
และยังมีอิทธิพลต่อบุคคลอื่นที่อยู่ร่วมกับเราด้วย ถ้าเรามีจิตวิทยาดี
เราย่อมจะเป็นที่พึ่งพาแก่ผู้อื่นได้
และถ้าเรามีความจำเป็นต้องไปขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น
เราก็ย่อมได้รับความช่วยเหลือเป็นอย่างดีเช่นกัน
จิตวิทยาในชีวิตประจำวัน มีความสำคัญต่อการดำเนินชีวิตของบุคคล ดังต่อไปนี้
1. ช่วยให้เกิดความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับธรรมชาติของมนุษย์ เช่น
รู้ว่าอะไรเป็นความต้องการพื้นฐานของมนุษย์
มนุษย์เกิดความรู้สึกอย่างไรเมื่อไม่สามารถสนองตอบความต้องการของตนเองได้
และอะไรเป็นแรงผลักดันให้คนแสดงพฤติกรรมต่างกัน
2. ช่วยในการปรับตัวและแก้ปัญหาทางจิตใจของตนเอง เช่น
รู้วิธีรักษาสุขภาพจิตของตนเอง รู้วิธีเอาชนะปมด้อย
วิธีการแก้ปัญหาความขัดแย้ง และขจัดความวิตกกังวลต่าง ๆ ได้
3. ช่วยให้เกิดการตัดสินใจเกี่ยวกับตนเองและผู้อื่นได้ดีขึ้น
สามารถเข้าใจและรู้จักปรับตัวเองให้เข้ากับผู้อื่น
ดังนั้นจะเห็นได้ว่าจิตวิทยามีความสำคัญต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน
เราจึงควรเรียนรู้ และนำหลักจิตวิทยามาใช้
เพื่อชีวิตของเราจะมีความสุขและประสบความสำเร็จมากขึ้น
ในทางจิตวิทยาถือว่าผู้ที่สามารถใช้จิตวิทยาในการดำเนินชีวิต
ควรมีลักษณะดังนี้
1. สนใจและเข้าใจในความคิด ความรู้สึกของคนรอบข้าง
2. รับรู้และสามารถตอบสนองต่อความต้องการของผู้อื่นได้ดี
3. รู้ เข้าใจศักยภาพและส่งเสริมความรู้ความสามารถของผู้อื่นได้อย่างถูกทาง
4. มีความจริงใจต่อกัน เพราะความจริงใจเป็นรากฐานของความผูกพันที่ลึกซึ้ง
2. การดำรงชีวิตอย่างมีความสุข
คนที่มีความสุข คือคนที่มีความสมหวัง
เป็นคนที่สามารถประกอบกิจการงานประสบความสำเร็จตามความปรารถนา
มีร่างกายแข็งแรงปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ ไม่มีอารมณ์ขุ่นมัวหรือวิตกกังวล
มีอารมณ์มั่นคง มีความอดทนและมีความสามารถต่อสู้อุปสรรคต่าง ๆ ได้
เป็นคนที่ยอมรับความจริงในชีวิต ทำตัวให้เป็นประโยชน์ต่อตนเองและสังคม
กล่าวโดยสรุป คนที่มีความสุขก็คือ
คนที่มีสุขภาพดีทั้งด้านร่างกายและจิตใจ
เป็นคนที่สามารถปรับตัวได้อย่างดีในการดำรงชีวิตประจำวัน
ความสุขเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นภายในจิตใจ เป็นการมองชีวิต มองตัวเอง
และมองผู้อื่น ดังนั้นความสุขจึงเกิดขึ้นได้กับคนทุกชั้นไม่ว่า ผู้ดี
มั่งมี หรือยากจน
แนวความคิดทางด้านจิตวิทยาเกี่ยวกับการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข
อาจกล่าวสรุปได้เป็นข้อ ๆ ดังนี้ คือ
1. พยายามรักษาสุขภาพทางกายให้แข็งแรงอยู่เสมอ
เป็นที่ทราบกันแล้วว่า
สุขภาพทางกายและสุขภาพทางจิตมีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกันอย่างใกล้ชิด
คนที่มีร่างกายแข็งแรง สุขภาพดี ย่อมมีจิตใจร่าเริง สนุกสนาน
ตรงกันข้ามกับคนที่ไม่แข็งแรง ย่อมเจ็บป่วยเสมอ ทำให้มีอารมณ์หงุดหงิด
รำคาญใจ ดังนั้นเราจึงควรรักษาร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอโดยการรับประทานอาหารที่เป็นประโยชน์
มีการพักผ่อนเพียงพอ รักษาความสะอาดของร่างกายและเครื่องใช้
ตลอดจนหมั่นออกกำลังกายอยู่เสมอ
2. รู้จักตนเองอย่างแท้จริง
ควรสำรวจตัวเองว่า เป็นคนอย่างไร มีความสามารถทางใด แค่ไหน
มีความสนใจและต้องการสิ่งใด มีอะไรเป็นข้อดีและข้อเสีย
พยายามทางแก้ไขข้อบกพร้องและส่งเสริมส่วนที่ดี
จะทำให้เราตั้งเป้าหมายของชีวิตได้เหมาะสมกับความเป็นจริง
ตลอดจนมีโอกาสพบกับความสำเร็จและความสมหวังได้มาก
3. จงเป็นผู้มีความหวัง
เราควรตั้งความหวังไว้เสมอ แม้เวลาที่ตกต่ำก็อย่าทอดอาลัย
จงคิดหวังเสมอว่าเราจะไม่อยู่ในสภาพเช่นนี้ตลอดไป
สักวันหนึ่งเราอาจจะดีขึ้นได้
4. ต้องกล้าเผชิญกับความกลัวและความกังวลใจต่าง ๆ
ในชีวิตของเรานี้มีสิ่งต่าง ๆ มากมาย
ที่ทำให้กลัวเริ่มตั้งแต่วัยเด็ก ดังนั้น
เมื่อรู้สึกกลัวอะไรต้องพยายามค้นหาความจริงว่าสิ่งนั้นคืออะไร
อย่าปล่อยจิตใจให้หวาดกลัวโดยไม่มีเหตุผล
5. ไม่ควรเก็บกดอารมณ์ที่ตึงเครียด
ควรหาทางระบายอารมณ์ที่ขุ่นมัวหรือไม่สบายใจ
โดยหาทางออกในสิ่งที่สังคมยอมรับและเป็นไปในทางที่พึงปรารถนา
6. จงเป็นผู้มีอารมณ์ขัน
การมีอารมณ์ขันช่วยให้มีอารมณ์ผ่อนคลาย
ไม่ควรมองการไกลในแง่เอาเป็นเอาตายมากเกินไป
7. การยอมรับข้อบกพร่องและข้อผิดพลาดของตนเอง
การรู้จักตนเองและเข้าใจผู้อื่นอย่างแท้จริง
จะช่วยให้เรายอมรับข้อบกพร่อง หรือความผิดพลาดของตนเอง
และให้อภัยในความผิดพลาดของผู้อื่นได้
8. ต้องรู้จักพอใจในสิ่งที่ตนทำอยู่
การรู้จักพอใจในงานหรือสิ่งที่ตนทำอยู่
จะทำให้บุคคลนั้นเกิดอารมณ์สนุก ไม่รู้สึกเบื่อหน่าย ทำให้ชีวิตน่าสนใจ
มีความกระตือรือร้นในการทำงาน มีกำลังใจเข้มแข็งในการต่อสู้อุปสรรคต่าง
ๆ มีอารมณ์ร่าเริงแจ่มใส ทำให้ชีวิตมีความสุขและสดชื่นอยู่เสมอ
9. มีความต้องการพอเหมาะพอควรและมีความยืดหยุ่นได้
ต้องมีเหตุผล รู้จักความพอดีเกี่ยวกับความต้องการ ความปรารถนา
ความทะเยอทะยาน
ควรมีความคิดใฝ่ฝันที่ใกล้เคียงกับความสามารถและความเป็นจริง
จะช่วยให้เราวางแผนต่าง ๆ ไว้เป็นระยะ ๆ
เพื่อประสบความสำเร็จตามเป้าหมายได้
10. อย่าพะวงเกี่ยวกับตนเองมากเกินไปหรืออย่าคิดถึงแต่ตัวเองตลอดเวลา
เช่น คิดว่าตัวเองจะต้องเด่น ต้องดี ต้องสำคัญกว่าผู้อื่น
การคิดแต่เรื่องของตัวเองจะทำให้เราไม่มีความสุขเลย
เพราะไม่ว่าเราจะคิดอะไร ทำอะไรหรือไปที่ไหน
จะต้องตกอยู่ในภาวะของการแข่งขันตลอดเวลา
11. การยอมรับสภาพของตัวเองโดยไม่เปรียบเทียบกับคนอื่น
เพราะการเปรียบเทียบจะทำให้เราเกิดความน้อยเนื้อต่ำใจว่า
ทำไมเราจึงไม่โชคดีอย่างคนอื่น แต่เราอาจไม่ทราบว่า
คนอื่นเขาก็มีความทุกข์เหมือนกัน
12. การยึดคติว่า จะเป็นผู้ให้มากกว่าผู้รับ
การทำสิ่งใดให้ใครโดยหวังผลตอบแทน
ย่อมจะทำให้ผิดหวังได้มากเพราะมัวแต่กังวลอยู่ว่าเราจะได้รับอะไรเป็นการตอบแทนหรือไม่
มากน้อยเพียงใด
เมื่อไม่ได้รับตามที่ตนคาดหวังก็จะผิดหวังทำให้ไม่มีความสุข
คิดว่าตนได้รับความอยุติธรรมอยู่เสมอ
13. การหาเพื่อนสนิทสักคนหนึ่ง
หรือใครก็ได้ที่สามารถระบายความทุกข์และปรึกษาหารือได้
เพราะการมีเพื่อนจะทำให้เรารู้สึกว่าไม่ได้ถูกทอดทิ้งให้อยู่คนเดียวในโลก
14. จงปล่อยให้เหตุการณ์บางอย่างผ่านไปตามแนวทางของมัน
อย่าไปฝืนหรือเอาจริงเอาจังเกินไป
เมื่อทำอะไรไม่สำเร็จก็เกิดอารมณ์ตึงเครียด จงหยุดพักเสียระยะหนึ่ง
แล้วค่อยหันกลับมาทำใหม่ หรือเปลี่ยนแนวทางการกระทำเสียใหม่
15. จงตระหนักว่า เวลาเป็นยารักษาความเจ็บปวด เมื่อพลาดหวังหรือผิดหวัง
จงอดทนและมีความหวังต่อไป
ไม่ควรใช้วิธีถอยหนีหรือหลีกเลี่ยงปัญหาโดยการทำลายตัวเองต้องนึกไว้เสมอว่า
ถ้าเราปล่อยให้เวลาผ่านไปนานเท่าไหร่ก็ตาม ความเจ็บปวดต่าง ๆ จะค่อย
ๆ ลดน้อยลงและหายไปในที่สุด
16. อย่าปล่อยให้เวลาว่างไปวันหนึ่ง ๆ โดยไม่ทำอะไร
การปล่อยให้เวลาว่าง จะทำให้คิดฟุ้งซ่าน
ต้องพยายามหางานอดิเรกที่ตนสนใจทำ เช่น ปลูกต้นไม้ เล่นกีฬา
อ่านหนังสือ ฯลฯ โดยเฉพาะงานอดิเรกที่เกี่ยวพันกับธรรมชาติ
จะช่วยบำรุงจิตใจให้ชีวิตมีความสุขสดชื่น และมีความสงบ
ที่กล่าวมาทั้งหมดเป็นเพียงข้อเสนอแนะ
หรือแนวทางในการปฏิบัติตนอย่างกว้าง ๆ
การที่จะดำรงชีวิตอยู่ให้มีความสุขเพียงใดขึ้นอยู่กับบุคคลว่า
จะนำหลักการหรือแนวทางไปดัดแปลง ปรับปรุงให้เหมาะสมกับตนแค่ไหน
เพียงใด และจริงจังหรือไม่เป็นสิ่งสำคัญ
3. การปฏิบัติตนเมื่อมีอารมณ์เครียด
ปัจจัยที่สำคัญอีกประการหนึ่ง ที่จะทำให้ชีวิตของคนเรามีความสุข คือ
"การรู้จักปฏิบัติตนเมื่อมีอารมณ์เครียด"
ธรรมดาคนเราย่อมตกเป็นทาสอารมณ์ของตนไม่มากก็น้อย
เมื่อตกเป็นทาสอารมณ์สิ่งที่ตามมาก็คือ ความผิดหวัง ความท้อแท้
และที่ร้ายยิ่งก็คือ ความทอดอาลัยตายอยากต่อชีวิตหมดศรัทธาในตนเอง
และหมดศรัทธาในทุกสิ่งทุกอย่าง
เมื่อเราไม่สามารถหลีกหนีความเครียด อารมณ์ที่หม่นหมอง
หรือความไม่สบายใจได้
ก็จำเป็นที่จะต้องรู้วิธีแก้ไขเมื่อเกิดอารมณ์เช่นนี้กับตนเอง
โดยปฏิบัติตามหลักการ ดังนี้
1. พยายามเตือนตนเอง พิจารณาเหตุผลที่ทำให้เกิดความไม่สบายใจ
แล้วเลิกคิดเสีย เพื่อจะได้ตัดทอนอารมณ์ที่ก่อให้เกิดความไม่สบายใจ
มีสติที่จะมองเหตุการณ์ได้ถูกต้องตรงความเป็นจริง
และหาวิธีแก้ปัญหาของตนได้ดีขึ้น
2. ในชีวิตประจำวันต้องเป็นคนดำเนินชีวิตอยู่เพื่อความดี
คนที่มีอุดมคติว่า เงิน ชื่อเสียง อำนาจ และความสุขสำราญ
สำคัญเหนือสิ่งทั้งหมด คนพวกนี้จะตกเป็นทาสอารมณ์ได้ง่ายที่สุด
แต่ถ้าผู้ใดยึดหลักพุทธศาสนา 3 ประการ คือ ทำความดี ละความชั่ว
และทำใจให้บริสุทธิ์ ชีวิตของผู้นั้นจะสะอาด หมดจด : จิตใจสบายขึ้น
3. การมองคนในแง่ดีเสมอ ไม่เอาความชั่วมาลบล้างความดีที่เขามีอยู่
4. ก่อนที่จะทำอะไรลงไป ต้องนึกถึงเหตุผลทุกครั้ง
อย่าทำอะไรเอาแต่ใจตน หรือทำแต่ประโยชน์ของตนฝ่ายเดียว
หัดเป็นคนรู้จักฟังความคิดของคนอื่นบ้าง เป็นคนใจกว้าง
หรืออดทนต่อข้อขัดแย้งต่าง ๆ ได้
5. จงดำรงชีวิตอยู่ด้วยความยืดหยุ่น หมายความว่า
รู้จักปรับตัวให้เข้าได้กับทุกสถานการณ์ให้คิดว่าทางเดินที่จะไปสู่จุดหมายปลายทางนั้นมีได้หลายทาง
จงอย่าคิดที่จะเดินทางเดียวโดยเด็ดขาดควรจะขยับขยายได้บ้าง
6. พยายามหลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่จะก่อให้เกิดความไม่สบอารมณ์
และอย่าทำตนเป็นยอดมนุษย์ที่จะแสวงหาความสุขสมบูรณ์พร้อม
เพราะไม่มีใครเก่งพร้อมทุกอย่าง
7. พยายามระงับความโกรธ ความโมโหฉุนเฉียวลงด้วยเวลาอันรวดเร็วที่สุด
เพราะความโกรธนั้นหากมีอยู่ในบุคคลใดและเวลาใดแล้ว
จะทำให้บุคคลนั้นมีแต่ความคิดที่มืดมน หาทางออกที่ไม่ดี
อันจะทำให้รู้สึกเสียใจในภาคหลังได้
อย่าลืมว่าความเครียด ความไม่สบายใจเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นทางใจ
จะแก้ได้ก็ด้วยใจเท่านั้น
ดังนั้นขอให้ใช้กำลังใจหรืออำนาจใจแก้ปัญหาใจของตนเอง
จึงจะมีผลโดยตรงต่อสุขภาพกายทำให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้เป็นอย่างดี
มีอายุยืน มีความเจริญรุ่งเรือง อันเป็นยอดปรารถนาของทุกคน
4. วิธีสร้างกำลังใจให้ตนเอง
"กำลังใจ" เป็นเรื่องสำคัญเรื่องหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตประจำวัน
เมื่อบุคคลได้ลงมือทำกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง ต้องตั้งความหวังไว้เสมอ
เว้นไว้แต่ว่าความหวังนั้นจะสมหวังหรือไม่ ช้าหรือเร็ว
ไม่มีผู้ใดเลยเมื่อทำเหตุแล้วจะไม่หวังผล
แต่ถ้าตั้งความหวังเอาไว้สูงเกิดเหตุ ก็จะไม่สมหวัง
เมื่อเป็นเช่นนี้ก็หมดกำลังใจ และถ้าคนหมดกำลังใจเสียแล้ว
ก็ได้ชื่อว่าหมดทุกอย่าง เรามักได้ยินคนพูดเสมอว่าหมดกำลังใจ
ไม่มีกะจิตกะใจทำอะไรเลย ถ้าเป็นเช่นนี้ก็จะเป็นอันตรายต่อบุคคล
สาเหตุที่ทำให้มนุษย์เกิดความทุกข์ หรือหมดกำลังใจ มีดังต่อไปนี้
1. สิ่งนั้นทำให้อับอายขายหน้า
2. เมื่อต้องอยู่ในสภาพที่เทียบกับผู้อื่นไม่ได้
3. มีอุปสรรคหรือสถานการณ์ที่ทำให้โกรธ
4. เห็นผู้อื่นมีอำนาจ มีอิสระเสรีมากกว่าตน
5. เมื่อมีคำพูดพาดพิงมาถึงตน และคำพูดนั้นเข้าใจตนผิดจากความเป็นจริง
6. เมื่อต้องสูญเสียสิทธิ อำนาจ หน้าที่การงาน
ที่ตนเองเข้าใจว่าเป็นของตนมานานแล้ว
7. ถูกละเลยไม่ได้รับการเอาใจใส่จากเพื่อนฝูงหรือหัวหน้างาน
เมื่อเป็นเช่นนี้ บุคคลมีความปรารถนาที่จะได้กำลังใจ ซึ่งมีอยู่ 2 ทาง คือ
1. ได้จากคนอื่น
2. ได้จากตัวเราเอง
ทั้งสองอย่างนี้ต้องอาศัยซึ่งกันและกัน
และมีความสำคัญมากในการต่อสู้ชีวิต
เพราะทุกคนต่างปรารถนาที่จะมีแต่ความสุขเท่านั้น
1. กำลังใจที่ได้จากคนอื่น
บุคคลที่สมควรจะเป็นกำลังใจให้เราได้ก็คือ บิดา มารดา ครู
อาจารย์ ผู้ใหญ่ หรือบุคคลที่เรารัก เคารพ และไว้วางใจ
คนที่มีความรัก ความปรารถนาดีต่อกัน
ย่อมมีความต้องการที่จะเห็นคนที่ตนรักมีความสุข ความเจริญ
ดังนั้นเราควรช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เป็นกำลังใจต่อกัน
โลกก็จะอยู่อย่างเป็นสุข มีแต่ความสงบเสมอ
2. กำลังใจที่ได้จากตัวเราเอง
บุคคลที่กล่าวมาข้างต้นนั้นแม้ว่าจะให้กำลังใจเราดีก็ตาม
แต่ไม่สำคัญเท่าตัวเราเอง
เพราะว่าการที่เราจะได้กำลังใจในการทำงานแต่ละครั้งที่จะสำเร็จได้หาใช่กำลังใจภายนอกเท่านั้น
กำลังใจที่สำคัญที่สุดก็คือ "ตัวของเราเอง"
ถ้าเราไม่อบรมตัวเราและทำจิตใจให้เข้มแข็งแล้ว
งานทุกอย่างก็ไม่มีทางสำเร็จได้
ฉะนั้นเราทุกคนควรสร้างกำลังใจให้เกิดขึ้น
เมื่อเกิดความท้อใจขึ้นมาเมื่อใดต้องคิดว่า
"การเดินทางย่อมสิ้นสุดเมื่อถึงที่หมาย" พยายามสร้างความหวังให้แก่ตนเอง
การทำอะไรต้องมีความหวังไว้เสมอเพื่อเป็นกำลังใจให้ตนเองที่จะให้สำเร็จผลได้
แต่อย่าตั้งความหวังไว้สูงเกินไป เพื่อจะได้ไม่เสียใจภายหลัง
วิธีสร้างกำลังใจให้ตนเองอย่างง่าย ๆ มีดังต่อไปนี้ คือ
1. ไม่ท้อแท้ต่อชาติกำเนิด แม้จะอยู่ในตระกูลที่ยากจน
2. อย่าอยู่นิ่งเฉย จะรีบลงมือหาทางทำงานหรือต่อสู้ต่อไป
3. เป็นคนใจแข็ง ไม่หวั่นไหวต่ออุปสรรคต่าง ๆ
4. คิดหาทางแก้ไขตนเองทั้งทางตรงและทางอ้อม
5. ข้อสำคัญอย่าทิ้งข้อเสียเปรียบไว้ โดยไม่ได้ถามตนเองหรือคิดปรับปรุงตนเอง
ลักษณะของผู้ที่มีกำลังใจดี มีดังต่อไปนี้ คือ
1. นึกถึงกฎของกรรมที่ว่า "ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว"
2. มองโลกในทางเป็นจริง ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา
3. สร้างความหวังให้แก่ตนเอง
4. ไม่อยู่ตามบุญตามกรรม
5. ใช้ความอดทน ความเพียรพยายามให้สุดความสามารถ ยึดภาษิตที่ว่า
"ลองอีกครั้งหนึ่ง"
เพื่อสร้างความมั่นใจให้แก่ตนเอง
ถ้าบุคคลต้องการความสมหวังในชีวิต ควรสร้างสิ่งต่าง ๆ
ดังกล่าวให้เกิดขึ้นแก่ตน บางคนอาจยังไม่เห็นถึงความสำคัญ
แต่เมื่อไหร่ถ้าเราเกิดความทุกข์ เราจะพบว่า "กำลังใจ"
เป็นสิ่งสำคัญที่สุด
5. วิธีการแก้ไขความขัดแย้ง
ปัญหาความขัดแย้งเป็นของคู่โลก ตราบใดที่มนุษย์ยังมีความแตกต่างกันอยู่
แต่ก็มิได้หมายความว่าเราจะไม่สามารถขจัดปัญหาความขัดแย้งให้ลดน้อยลงไปได้
การสร้างความเข้าใจในสาเหตุและกระบวนการของการเกิดปัญหาความขัดแย้ง
ตลอดจนแสวงหาความรู้หรือวิธีการใหม่ ๆ อาจช่วยป้องกัน ขจัด หรือ
ลดปัญหาเหล่านี้ลงไปได้บ้าง
คำว่า "ความขัดแย้ง (conflict)" เป็นคำที่มีความหมายและใช้กันมาก
โดยทั่วไปหมายถึงสภาพการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างบุคคลเมื่อมีความคิดเห็นหรือความต้องการแตกต่างกัน
โดยที่คู่กรณีไม่สามารถจะตัดสินใจหรือตกลงหาข้อยุติอันเป็นที่พอใจของทั้งสองฝ่าย
ความขัดแย้งแบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่
1. ความขัดแย้งต่อตนเอง :
ทางจิตวิทยาถือเป็นความล้มเหลวของกลไกขั้นพื้นฐานของการตัดสินใจซึ่งบุคคลแต่ละคนมีประสบการณ์ที่แตกต่างกันในการเลือกกระทำการต่าง
ๆ ความขัดแย้งจะเกิดขึ้นเมื่อบุคคลจะต้องตัดสินปัญหา เช่น
ต้องการซื้อรถหรือจะเอาเงินมาปลูกบ้าน อยากมีแฟนแต่กลัวเรียนไม่จบ
อยากไปเที่ยวแต่กลัวทำงานส่งอาจารย์ไม่ทัน เป็นต้น
2. ความขัดแย้งภายในกลุ่ม :
เป็นความขัดแย้งที่เกิดขึ้นเนื่องจากบุคคลมีความต้องการ ความคิดเห็น
ทัศนคติ และค่านิยมไม่เหมือนกัน
อาจเกิดขึ้นเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงภายในกลุ่ม
3. ความขัดแย้งระหว่างกลุ่ม :
เป็นความขัดแย้งที่แต่ละกลุ่มมีความคิดเห็นไม่ตรงกัน
ซึ่งเป็นเรื่องธรรมดาที่แต่ละกลุ่มจะต้องรักษาผลประโยชน์ไว้ให้กับกลุ่มของตนเอง
ยุทธวิธีในการแก้ปัญหาความขัดแย้ง
โดยทั่วไปแล้วคนทุกคน
มักจะประสบกับความขัดแย้งไม่ประเภทใดก็ประเภทหนึ่งอยู่เสมอ
สิ่งที่น่าสนใจก็คือ
เมื่อบุคคลประสบปัญหาความขัดแย้งแล้วแก้ไขด้วยวิธีใด
ในเรื่องนี้ได้มีผู้ศึกษาและรวบรวมยุทธวิธีแล้วนำมาจัดเป็นหมวดหมู่ได้ดังนี้
1. วิธีปฏิเสธหรือถอนตัวจากปัญหาความขัดแย้ง คือทำไม่รู้ไม่ชี้
ไม่ยอมรับปัญหานั้น ปล่อยให้เรื่องดำเนินไปเองแล้วแต่สถานการณ์จะพาไป
2. วิธีกลบเกลื่อนปัญหา คือ
พยายามหาทางกลบเกลื่อนไม่ให้ปัญหานั้นโผล่ขึ้นมาอย่างชัดเจน
เพื่อหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้ากับความขัดแย้ง
3. วิธีใช้อำนาจในการแก้ปัญหา ได้แก่การใช้อำนาจของตนเข้าไปแก้ปัญหานั้นโดยตรง
4. วิธีใช้การประนีประนอม หรือเจรจาตกลงในการแก้ปัญหา
กล่าวคือคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง พยายามแก้ไขหรือลดความขัดแย้ง
โดยการพยายามประนีประนอมขอร้องหรือเจรจาตกลงกับอีกฝ่ายหนึ่ง
5. วิธีร่วมมือร่วมใจกันแก้ปัญหาความขัดแย้ง ได้แก่
การที่ทั้งสองฝ่ายหันหน้าเข้าหากันและช่วยเหลือกันแก้ปัญหา
เพื่อให้ความขัดแย้งนั้นหมดไป
ยุทธวิธีทั้ง 5
ประการข้างต้นเป็นวิธีการที่บุคคลทั่วไปมักใช้กันอยู่เสมอซึ่งจะเห็นว่าวิธีที่
1 และวิธีที่ 2 คือการหนีหรือกลบเกลื่อนปัญหา
ไม่ได้ช่วยให้ปัญหาความขัดแย้งนั้นหมดไป
เพียงแต่ชะลอไม่ให้ปัญหาความขัดแย้งเป็นจุดเด่นขึ้นมา
ความขัดแย้งนั้นอาจจะระเบิดขึ้นมาอีกก็ได้ สำหรับวิธีที่ 3
คือการใช้อำนาจ อาจเป็นวิธีที่ได้ผล
คู่กรณีอาจจำเป็นต้องยอมจำนนเพราะอำนาจ
แต่ความขัดแย้งภายในใจจะยังมีอยู่ ซึ่งอาจจะเกิดเป็นปัญหาในภายหลังได้
วิธีที่ 4 นับเป็นวิธีที่ดีวิธีหนึ่ง
แต่ถึงกระนั้นก็ตามการเจรจาก็ย่อมหมายความว่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องยอมด้วยเงื่อนไข
แต่อาจเกิดความไม่พอใจเคลือบแฝงอยู่ ดังนั้นวิธีที่ 5 คือวิธีที่ทั้ง
2 ฝ่ายหันหน้าเข้าช่วยกันแก้ปัญหาโดยต่างก็คำนึงถึงความต้องการของกันและกัน
จึงนับเป็นวิธีที่ดีที่สุดใน 5 วิธีนี้
เพราะเป็นวิธีการที่ได้มาจากความพึงพอใจของทั้ง 2 ฝ่าย
อย่างไรก็ตามวิธีนี้เป็นวิธีที่ใช้กันน้อยเพราะยากแก่การปฏิบัติเนื่องจากจะหาคู่กรณีที่มีความเข้าใจกันและกัน
และพร้อมที่จะหันหน้าเข้าหากันได้ยาก
นอกจากยุทธวิธีดังกล่าวแล้ว
ยังมีวิธีการแก้ปัญหาความขัดแย้ง ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 วิธีใหญ่ ๆ
โดยมองในแง่ของผลที่คู่กรณีจะได้รับในการแก้ปัญหา ยุทธวิธีดังกล่าวคือ
1. ยุทธวิธีแบบแพ้ - ชนะ
การแก้ปัญหาความขัดแย้งวิธีนี้
คือการที่ต่างฝ่ายต่างจะเอาชนะกันและกัน
เพื่อให้ฝ่ายตนประสบผลสำเร็จในสิ่งที่ตนมุ่งหวังเอาไว้
การแก้ปัญหาแบบนี้มักจะยุติลงตรงที่ว่า
ฝ่ายหนึ่งเป็นฝ่ายชนะและอีกฝ่ายหนึ่งเป็นฝ่ายแพ้
อย่างไรก็ตามผลมักจะปรากฏอยู่ว่า ในกรณีแพ้-ชนะนี้ "ผู้แพ้"
มักจะไม่ค่อยยอมรับในความเป็นผู้แพ้ของตน บางกรณีถึงกับเคียดแค้น อาฆาต
พยาบาทและหาทาง "แก้แค้น" ในโอกาสต่อไป
2. ยุทธวิธีแบบแพ้ - แพ้
การแก้ปัญหาความขัดแย้งวิธีนี้คือการที่ทั้ง 2
ฝ่ายต่างก็ไม่ได้ตามที่ตนต้องการ
หรือแต่ละฝ่ายได้ส่วนที่ตนเองต้องการกันข้างละนิด
การแก้ปัญหาแบบนี้มักจะใช้วิธีออมชอมกัน เพราะต่างฝ่ายต่างถือคติที่ว่า
"ได้ครึ่งหนึ่งยังดีกว่าไม่ได้เลย" หรือไม่ก็อาจหาคนกลางช่วยตัดสินใจ
3. ยุทธวิธีแบบชนะ - ชนะ
การแก้ปัญหาความขัดแย้งวิธีนี้ คือการที่ทั้ง 2 ฝ่าย
ต่างก็ได้ตามจุดประสงค์ที่ตนเองต้องการ โดยวิธีร่วมมือกันแก้ปัญหา
และพยายามหาวิธีการที่จะสามารถช่วยให้ทั้ง 2 ฝ่าย
ได้บรรลุผลสำเร็จตามที่ตนเองต้องการ
ซึ่งการแก้ปัญหาแบบนี้ผลสำเร็จจะได้แก่ทั้ง 2
ฝ่ายไม่มีฝ่ายใดแพ้ฝ่ายใดชนะ
จากยุทธวิธีการแก้ปัญหาความขัดแย้ง 3 แบบดังกล่าวมาแล้วจะเห็นว่า
แบบของการแก้ปัญหาที่มักจะใช้หรือพบกันบ่อย ๆ คือ แบบแพ้ - ชนะ
และแบบแพ้ - แพ้
แต่จากผลของการทดลองและวิจัยค้นคว้าในยุคใหม่ทางด้านพฤติกรรมศาสตร์ให้ความเห็นและยืนยันว่าแบบชนะ
- ชนะ เป็นวิธีการที่ดีที่สุดและให้ผลดีกว่าในระยะยาว
บทสรุป
มนุษย์เป็นสัตว์สังคม
ฉะนั้นการอยู่ร่วมกันจึงเป็นสิ่งสำคัญมากและเป็นสิ่งจำเป็นอย่างที่สุด
ปัญหาความขัดแย้งต่าง ๆ ส่วนมากที่เกิดขึ้นประจำนั้น
มีสาเหตุมาจากความไม่เข้าใจกันของมนุษย์นั่นเอง
ความสุขอันเป็นยอดปรารถนาของมนุษย์เรา
ก็คือความสุขอันเกิดจากความสามารถที่จะเข้ากันได้หรือทำตัวให้เข้ากันได้
และมีความสามารถที่จะอยู่ร่วมกันได้อย่างราบรื่น
วิถีพุทธ จุดเปลี่ยนของชีวิต
คนเราเลือกเกิดไม่ได้ แต่เราเลือกที่จะเป็นได้
เป็นข้อความที่หลายคนได้ยินมาบ่อยครั้งแต่ก็ไม่รู้ว่าจริงเท็จอย่างไร
สำหรับเด็กคนหนึ่งแล้วนั้น
ข้อความนี้เขาได้เก็บมาเป็นข้อคิดของชีวิตที่จะเตือนสติตนเองอยู่เสมอ
จนทำให้ชีวิตเด็กที่ไม่มีความหมายสำหรับใคร
กลายเป็นกำลังใจที่ดีของคนรอบข้างอย่างน่าประหลาดใจ
จากการใช้ชีวิตปิดกั้นอบายมุข พร้อมเปิดรับความสุขกับธรรมะ
เด็กชายมิตรภาพ คำอันทุน นักเรียนชั้น ม.๒/๑ โรงเรียนโคกคอนวิทยาคม
อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย พ่อแม่หย่าร้าง
เด็กชายที่ทุกคนเรียกเขาว่าเด็กพิเศษ ร่างกายที่ไม่สมบูรณ์
การก้าวย่างที่ลำบาก การเคลื่อนไหวที่ แสนยาก
การเผชิญกับโรคร้ายที่ต้องใช้ความระมัดระวังในการเคลื่อนไหว
ด้วยโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง
ทำให้ทุกคนที่รู้จักคอยเป็นห่วงและยื่นมือเข้าช่วยเหลือ
การที่ร่างกายของเราเกิดมามีอวัยวะครบ ๓๒
ส่วนและสามารถใช้งานได้เต็มศักยภาพนับว่าเป็นสิ่งที่ธรรมชาติมอบให้กับมนุษย์เราที่มีค่ามากที่สุด
แต่ทว่า เมื่อเกิดมาแล้วร่างกายไม่สมบูรณ์แล้วจะดำเนินชีวิตต่อไปอย่างปกติสุขได้อย่างไร
เป็นคำถามที่อาจเคยเกิดขึ้นกับมนุษย์ทุกคน
สำหรับเด็กชายมิตรภาพแล้วการได้เข้ามาเรียนในโรงเรียนดีใกล้บ้าน
ต้นแบบวิถีพุทธ เป็นการเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาส
ที่เป็นจุดเปลี่ยนของชีวิต กลับมองปัญหาเป็นเรื่องธรรมดาของชีวิต
เพราะคิดว่าการที่มีร่างกายไม่สมบูรณ์แต่เรายังมีจิตใจที่สมบูรณ์และแข็งแรงอยู่
เพื่อที่จะพร้อมต่อสู้กับสิ่งที่เกิดขึ้น
จากการดูแลเอาใจใส่ของคุณครูและคนรอบข้าง เป็นสิ่งที่มีค่าที่สุดในชีวิต
จากเด็กพิเศษทางร่างกายที่ใครๆเห็นว่าเป็นภาระ
เด็กที่มีความเขินอายไม่รู้ความหมายของชีวิต
ไม่มีจิตใจพร้อมจะต่อสู้ ไม่รู้จักธรรมะ
ไม่รู้กาลเทศะ ไม่รู้จะอยู่เพื่อใคร
ได้พบกับแสงสว่างจากการย่างก้าวเข้าสู่โรงเรียนที่ครอบครัวพยายามผลักความรับผิดชอบ
ให้กับโรงเรียนเป็นผู้ดูแล
ถึงแม้ว่าสถานศึกษาแห่งนี้จะเป็นที่มองข้ามของหลายคนที่เห็นว่า
อยู่ในชนบทไม่พร้อมทั้งบุคลากรและเทคโนโลยี
แต่มีสิ่งหนึ่งที่เด็กชายผู้นี้ค้นพบคือการให้
ชีวิตและจิตใจของเขาได้พบกับความสุข
และกล้าเผชิญกับความจริง เพราะโรงเรียนแห่งนี้
คือโรงเรียนวิถีพุทธ
ที่นอกจากวิชาความรู้ที่มิตรภาพได้รับจากครูผู้สอนนั้นแล้ว
การสอดแทรกหลักธรรมคำสอน
คติธรรมนำจิตใจและความรู้ในการใช้ชีวิตให้เป็นสุขก็ยังได้จาก
โรงเรียนแห่งนี้เช่นเดียวกัน
หลายครั้งความเป็นเด็กที่ทำให้ไม่รู้คิดของเพื่อนๆ
จะคอยพูดล้อเลียนและดูถูกร่างกายที่ไม่สมบูรณ์ของเด็กชายน่าสงสารและน่าเห็นใจคนนี้
เขาต้องต่อสู้กับคำพูด วาจาที่หยาบคาย บางครั้งเขาก็โทษตนเอง
โทษผู้อื่น ทั้งท้อแท้กับชะตาที่ตนเองต้องเผชิญอยู่
เคยคิดที่จะหาทางออกด้วยวิธีการที่สิ้นคิด
ทำให้ครูทุกคนเป็นห่วงคอยให้ข้อคิดสำหรับมิตรภาพอยู่เสมอ
ในเรื่องของการให้อภัย ใจเย็น เป็นมิตร จิตสงบ
เป็นอีกข้อคิดและคติที่เตือนใจว่า
ทุกครั้งควรที่จะรู้จักการให้อภัย
และต้องใจเย็นไม่วู่วามจะทำให้เราได้มิตรเพิ่มขึ้นยังทำให้จิตใจสงบอีกด้วย
หรือการท้อแท้ในชีวิตของตนเองที่ต้องเผชิญอยู่ตลอดเวลา
เขาก็ไม่ได้ลืมว่าเขาเลือกเกิดไม่ได้แต่เขาเลือกที่จะเป็นได้
ข้อนี้เองที่ทำให้มิตรภาพได้พยายามค้นหาตนเองจากการทำกิจกรรมที่ครูและโรงเรียนจัดขึ้น
ไม่ว่าจะเป็นความสามารถทางร่างกายหรือสติปัญญา
มิตรภาพก็สามารถทำได้ดีและเป็นที่ภูมิใจของครอบครัวและคณะครู
แม้ว่าจะได้รับคำชมอยู่เสมอแต่เขาก็ไม่เคยลืมว่าคุณค่าของตนเองนั้นไม่ได้อยู่ที่การได้รับคำชมแต่เป็นการที่ได้ทำประโยชน์ให้กับผู้อื่นด้วยจิตใจที่เปี่ยมไปด้วยคุณธรรม
แม้ว่าการเคลื่อนไหว
ย่างก้าวแต่ละครั้งจะลำบากที่ต้องเดินเท้าเข้าโรงเรียนด้วยความมานะ
มือหนึ่งถือกระเป๋า อีกมือถือปิ่นโตที่ยายห่อให้สำหรับมื้อกลางวัน
เมื่อพบครูสองมือที่จับของต้องยอมวางเพื่อให้มือว่างสำหรับยกไหว้ครูด้วยความเคารพ
ภาพนี้จะพบในทุกๆ เช้า รอยยิ้มของคณะครูทุกคน
ที่ปลื้มใจกับศิษย์รักที่สามารถดำเนินชีวิตอย่างมีความสุขได้ออกมาพร้อมกับวาจาที่เอ็นดูศิษย์ของตนที่เป็นผลจากพุทธศาสนา
ทำให้กล้าแสดงความคิดเห็นอย่างเต็มสิทธิ์ กล้าใช้ชีวิตอย่างเต็มที่
กล้าที่จะมีจิตสาธารณะ มีธรรมะ ขันติ สมาธิ วิริยะ มานะ บากบั่น
ตามคำสั่งสอนของ ครู บาอาจารย์
จากเด็กที่ไม่มีความหมายสำหรับใครกลับกลายมีคุณค่าแก่สังคม
ด้วยความตั้งใจของมิตรภาพและ
การรับเอาคำสั่งสอนจากครูที่สอดแทรกธรรมะเข้าในบทเรียน
ที่คอยให้คติ
ข้อคิดสำหรับเขาว่าเราเลือกเกิดไม่ได้ แต่เราเลือกที่
จะเป็นได้
คำสอนนี้ดังก้องในจิตของมิตรภาพเสมอ ทำให้วันนี้
เขาเลือกที่จะเป็นผู้นำเพื่อนๆ การทำกิจกรรมในวันสำคัญต่างๆ
แสดงละครวันคริสต์มาส อาสาสมัครเมื่อพักกลางวัน จัดรายการ
เสียงตามสายถ่ายทอดความสุข แบ่งปันให้เพื่อนมนุษย์ได้รู้จักคุณค่า
ของชีวิต มีจิตอาสาที่จะช่วยสาธารณะให้เกิดประโยชน์
ไม่คิดจะโทษตนเองหรือใครว่าทำไมต้องเกิดมาเป็นเช่นนี้
เพราะว่าชีวิตและจิตมีคุณธรรมพร้อมที่จะนำไปสู่ความสุขที่แท้จริง
จากการรับเอาคำสั่งสอนชี้แนะของครู
การได้รับความรู้ที่ควบคู่กับคุณธรรมทำให้ชีวิตของมิตรภาพสุขทั้งกายและใจ
มีสติปัญญาในการแก้ไขปัญหาที่ได้เกิดจากความรู้และมีสติที่จะใช้ชีวิตที่ได้เกิดจากการรับเอาหลักธรรมในการดำเนินตามวิถีพุทธ
ทำให้ชีวิตได้มีจุดเปลี่ยนที่ตนเองและสังคมยอมรับ
พร้อมกับการเผชิญความจริงที่เป็นสุข การมีร่างกายที่ไม่สมบูรณ์
แต่มีจิตใจที่สมบูรณ์ ทำให้เราได้รู้ว่าเราเลือกเกิดไม่ได้
แต่เราสามารถเลือกที่จะเป็นได้ เป็นคนดีทั้งมโนกรรม กายกรรมและวจีกรรม
วันนี้เด็กคนหนึ่งที่จัดว่าเป็นเด็กพิเศษ
ได้ทำให้เราเห็นความพิเศษในตัวเขาที่สามารถเปลี่ยนตนเองได้อย่างน่าประหลาดใจจนทำให้เป็นตัวอย่างของคนรอบข้างที่ต้องการเห็นคุณค่าในตนเองได้เป็นอย่างดี
"ผมเลือกเกิดไม่ได้ แต่ครูบอกว่าผมเลือกที่จะเป็นได้
วันนี้ผมเลือกที่จะเป็นคนดีมีคุณธรรมเพราะทำให้ชีวิตผมมีความสุขครับ"
ค.ว.ค. มีนาคม ๒๕๕๓
นางทิพสุคนธ์ วะจีประศรี